18
mrt

Niet alleen je intelligentie telt, maar ook de fitheid van je brein!

Geplaatst door op in Wetenschap
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 3193
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Jarenlang leefden we in de veronderstelling dat intelligentie vaststaat en dat daar niets aan te ontwikkelen valt. Dat is slechts deels waar: de verstandelijke vermogens zijn voor een deel erfelijk bepaald, maar voor een ander deel afhankelijk van tal van beïnvloedbare omgevingsfactoren (zoals voeding, opvoeding, scholing en vrienden).

Wat is eigenlijk intelligentie? Volgens de definitie van Resing en Drenth (2007) wordt intelligentie, ofwel cognitieve intelligentie, gezien als: 'Het geheel van cognitieve of verstandelijke vermogens dat nodig is om kennis te verwerven en daar op een goede wijze gebruik van te maken, teneinde problemen op te lossen die een vast omschreven doel en structuur hebben'.

Volgroeide hersenen

Op een leeftijd tussen 20 en 25 jaar zijn je hersenen volgroeid en bevatten dan ongeveer 100 miljard zenuwcellen. Iedere zenuwcel kan wel tot 5.000 verbindingen met andere zenuwcellen maken. Dat volwassen hersenen volgroeid zijn, betekent niet dat ze nooit meer veranderen: op latere leeftijd kunnen er nog nieuwe zenuwcellen bij komen. En als gevolg van leren en training kunnen tussen zenuwcellen nieuwe verbindingen worden gemaakt en andere worden verstevigd.

Nurture and nature

In de eerste jaren van ons leven is de ontwikkeling van die verbindingen weliswaar het sterkst en hebben vooral je ouders invloed, door de voeding en opvoeding die je van hen hebt gekregen. Maar een volwassen brein kan dus nog steeds nieuwe dingen leren en nieuwe verbindingen maken. Maar ook al groei je op in de perfecte leeromgeving, aangenomen kan worden dat iedereen een bepaalde bovengrens van intelligentie heeft. Die grens ligt bij de één nou eenmaal hoger dan bij een ander. Het is een complexe wisselwerking tussen wat is aangeboren en aangeleerd.

De hersens activeren

Hoe zorg je er voor dat je brein gemakkelijk verbindingen blijft maken? Het is van belang dat je jouw brein met jouw capaciteiten gezond houdt, dat je het blijft prikkelen en daarmee fit houdt, want jouw leerprestaties worden beter in een stimulerende omgeving. De Duitse psycholoog Siegfried Lehr becijferde eens dat het IQ van iemand die drie weken luiert met twintig procent achteruit holt. Lehr zegt dat vakantievierders die niets om handen hebben gehad zeker drie tot vier dagen nodig hebben voordat zij hun werk weer goed kunnen doen. Hij adviseert dan ook op vakantie een beetje actief te blijven, bijvoorbeeld door het aflopen van bezienswaardigheden of lezen, zolang de hersenen maar wat te doen hebben.

Gezonde levensstijl

Het brein kan zich dus herstellen en het trainen en fit houden van je brein heeft invloed op je cognitieve vermogen. Trainen van je brein kan op verschillende manieren. Allereerst is een gezonde levensstijl belangrijk. Het schadelijke gevolg van alcohol en drugs op je hersenen is evident. Wellicht verrassender is dat lichamelijke beweging ook een positief effect op je brein heeft. Erik Scherder legt in zijn boek “Laat je hersenen niet zitten” uit dat beweging goed is voor lichaam én geest. Daarnaast moeten we onze hersenen, in deze tijd van een overdaad aan prikkels, voldoende hersteltijd gunnen om zich weer te reorganiseren. Een goede ademhaling, bewust bezig zijn met je slaap- en waakritme en vaker de televisie of tablet uit doen zijn zaken die helpen.

Training

Ook gerichte training van je brein helpt. Vanuit de neuropsychologie doet men al geruime tijd onderzoek en worden positieve resultaten geboekt met training van het brein bij mensen met een informatieverwerkingsstoornis (zoals adhd, add, autisme, pdd nos). De opvatting dat een “gezond” brein ook baat heeft bij training groeit in populariteit. Een online programma waarmee de fitheid van het brein in kaart gebracht, getraind en verbeterd kan worden, is MyBrainSolutions. Het geeft een weergave van iemands breinconditie, die is opgebouwd uit vier domeinen:

  1. Denken: o.a. aandacht, flexibiliteit, verwerkingssnelheid, (werk)geheugen;
  2. spanningsgevoel: stressgevoel, angst en depressie;
  3. invloed van emoties: herkennen van en invloed van emoties;
  4. zelfregulatie; o.a. veerkracht en focus op het positieve.

Online tool biedt training op maat

Op basis van de scores uit een gevalideerde baseline test (WebNeuro en BRISC) wordt een op de persoon toegesneden trainingsprogramma opgesteld met oefeningen en trainingen. Uitkomsten uit onderzoeken laten hoopgevende resultaten zien als het gaat om de effectiviteit van deze tool. Zo blijkt uit een onderzoek onder ruim 500 respondenten, die gemiddeld iets meer dan een jaar gebruik hebben gemaakt van deze tool, dat hun gevoel van stress afnam, de emotionele weerbaarheid toenam en dat er verbeteringen waren in hun breinconditie op het vlak van denken, sociale vaardigheden en positief denken (2012; Clements e.a.). Vooral de doelgroep die in de baseline test als risicovol werd aangemerkt, had het grootste profijt.

Getraind brein is productiever

Belangrijk voor organisaties is dat een gezond brein ook de organisatie wat oplevert. Bij medewerkers die als minder productief werden aangemerkt en bij wie het functioneren onder druk stond, nam de productiviteit met 29 procent toe en het verzuim met 18 procent af. Vooral ‘zelfregulatie’ beïnvloedt de productiviteit van werknemers (2010; O’Connor, e.a.). Mensen met een hoge mate van zelfregulatie scoorden significant hoger dan mensen met een medium of lage score. En zelfs na 30 dagen training, nam het vermogen tot zelfregulatie met 14 procent toe.

Variabiliteit in training belangrijk

De trainingen die worden aangeboden bestaan niet alleen uit geheugen- of aandachttesten. Deelnemers worden bijvoorbeeld ook getraind in het juist inschatten van emoties, in situational judgment tests rondom sociale vaardigheden, het verankeren van positieve gedachten en het tot rust komen door ademhalings- en meditatieoefeningen. Juist die integratie van de verschillende onderdelen, de variabiliteit met telkens nieuwe oefeningen en de continue uitdaging, onderscheidt deze tool van de al langer bekende ‘braintrainers’.

Brein blijft veranderen

Onderzoek (Slagter, 2011) toont aan dat variabiliteit en uitdaging ertoe leiden dat het brein niet alleen beter wordt in specifieke taken of tests, maar ook in het algemene procesmatig denken en leren. Ook lijken meditatieoefeningen van invloed te zijn op deze cognitieve processen. Hiermee wordt de opvatting onderschreven dat het brein niet statisch is, maar een orgaan onderhevig aan verandering als gevolg van uitdaging en leren.

Train je brein fit!

Uiteraard moeten we ook zo realistisch zijn dat er voor ieder van ons een bepaalde bovengrens is als het om je intelligentie gaat, hoe veel je ook oefent en traint. Tegelijkertijd kunnen we ook concluderen dat het niet alleen je intelligentie is wat telt, maar dat je effectiviteit ook afhankelijk is van de fitheid van je brein. Bijvoorbeeld je vermogen om zaken te onthouden en toe te passen, aandacht vast te houden en jezelf te reguleren: dat is allemaal trainbaar. Kortom, je hoeft niet ‘ziek’ te zijn om beter te worden!

Literatuur

Beeld: Unsplash

Waardeer dit blogbericht:
0
Getagged in: Conditionering Vitaliteit

Aart van Hecke is sinds 2010 Partner - Consultant bij HR-adviesbureau Vidacto. Hij adviseert op individueel, team- en organisatieniveau over het ontginnen en benutten van kwaliteiten van mensen. Aart is afgestudeerd Arbeids- en Organisatiepsycholoog en heeft daarnaast een achtergrond in de Bedrijfskunde en Sportpsychologie.


linkedin hover 32 twitter hover 32