30
okt

Lodewijk Asscher bij de Oude Grieken

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 3695
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Lodewijk Asscher nodigde, voorafgaand aan de week van de werkstress, de sociale partners en enkele Griekse filosofen waaronder Aristoteles, Plato en Epicures uit voor een gesprek over werkdruk en een filosofisch debat over beleid, zelfzorg, illusies en de werkelijkheid.

Lodewijk Asscher ligt ontspannen aan tafel en lacht als Plato zijn allegorie van de grot vertelt. Als de maaltijd is genuttigd, begint het serieuze werk: 'Ik zie de aanpak van psychosociale arbeidsbelasting als één van de grote uitdagingen waar we de komende jaren voor staan. Om te voorkomen dat mensen ziek worden van de werkdruk. Om te zorgen dat mensen gezond, en met plezier, door kunnen blijven werken. Wat adviseren jullie mij?'

Ruud Kuin

Voor FNV-bestuurder Ruud Kuin is het een systeemprobleem in de arbeidsgerelateerde zorg. Het huidige systeem bevat teveel prikkels om verzuim tegen te gaan en te weinig prikkels als het gaat om preventie. 'Dan loopt de druk natuurlijk hoog op. Dit kan zo niet langer. Ik vind dat de arbeidsinspectie meer controles moet uitvoeren en wil een onafhankelijke bedrijfsarts."

Michaël van Straalen

MKB-Nederland-voorzitter Michaël van Straalen hoont dat argument weg: 'Wij willen ook een gezonde medewerker. U doet net alsof wij de dader zijn'.

Lodewijk Asscher kapt dit gesprek af. 'Ik houd een pleidooi voor dialoog, kunnen we tenminste hier aan tafel proberen om de regels daarvan te respecteren?'

Epictetus

De Stoïcijn Epictetus zit er onverstoorbaar bij. Met een onverschillige toon opent hij de perspectiefwisseling. 'We hebben het allemaal druk. En nou moeten we het ook nog daarover gaan hebben. Accepteer werkdruk, het hoort erbij.'

Epicurus

Epicurus valt Asscher bij. 'Uw verlangen naar gezondheid en plezier kan ik wel billijken. Wanneer de werkdruk dat in de weg staat, kan het nuttig zijn er iets aan te doen. Maar laten we het zorgvuldig wegen. Ziekte kan ook nuttig zijn en uiteindelijk leiden tot iets goeds.'

Protagoras

De relativist Protagoras neemt het woord. 'Werkdruk is subjectief en relatief. Jullie maken er een halszaak van. Waarom gunt u niet iedereen zijn eigen beleving?'

Socrates

De criticus Socrates reageert direct op Protagoras. 'Heeft u dan geen enkele ethiek? U bagatelliseert het en dat maakt de mensen ziek. Wanneer werkdruk een reëel fenomeen is dat een goed en gelukkig leven in de weg staat, moeten we mensen de juiste kennis daarover aanreiken. Dan zullen zij ook het juiste doen.'

Aristoteles

De ethicus Aristoteles die kalm zat te luisteren, veert nu op. 'Socrates wijst er terecht op dat we mensen kennis moeten aanreiken. Maar daarmee zijn we er niet. Tegen beter weten in werken mensen zich toch over de kop. Er is een juiste innerlijke houding voor nodig.'

Winter Ascher detail bij Aristoteles

Plato

Plato – de oudste aan tafel – neemt het woord. 'Als je iets nastreeft zoals geluk en gezondheid, moet je iets doen en niet alleen een houding hebben. Mijn advies is vooral: maak concreet waarop u wilt dat werkgevers en werknemers de zelfzorg gaan richten.'

Er valt een stilte. Dan spreekt de minister zorgvuldig. 'Ik bepleit dat mensen hun grenzen aanvaarden, naar zichzelf luisteren en in gesprek gaan. Zoals Marco van Basten, een voetbaltrainer die een stapje terugzet. Hij is voor ons een rolmodel.'

Epictetus repliceert direct: 'Laat me raden; uw probleem is dat niet iedereen de zelfzorg van Marco van Basten laat zien.'

Asscher kijkt Epictetus indringend aan. Dat hij juist door een stoïcijn in de hoek wordt gedreven en niet direct een antwoord heeft, lijkt hem een beetje uit balans te brengen.

Dan neemt Aristoteles nogmaals het woord. 'Verwacht u niet teveel van zelfzorg? Tijd is schaars. Ook de werkgever heeft een rol en verantwoordelijkheid om het takenpakket in balans te brengen met beschikbare tijd. In de dialoog die u bepleit, mis ik die.'

Ruud Kuin stelt daarop een retorische vraag: 'En wat zegt dit over die werkgevers?'

Socrates laat zich niet zo gemakkelijk door retoriek misleiden. : 'Wanneer werkdruk een feit is, is het immoreel om er niets aan te doen, want je mag van niemand het onmogelijke verlangen. Maar wanneer werkdruk een beleving is, is het niet immoreel om er niets aan te doen, want iedereen heeft recht op zijn eigen beleving. Zolang u werkdruk dus niet objectiveert kunt u de verantwoordelijkheid niet beleggen. Niet bij werkgevers en ook niet bij werknemers. U houdt elkaar in een wurggreep.'

Michaël van Straalen zegt dan: 'We hebben dat laten onderzoeken door De Gezondheidsraad. Werkdruk kun je niet objectiveren'.

Archimedes

De wiskundige en uitvinder Archimedes neemt het woord. 'Grenswaarden voor beleving zult u inderdaad niet vinden. Waarom richt u de aandacht zo op het individu? Ik vergelijk de beleving met de schaduwen uit de grot van Plato. Beleving volgt op waarneming. Zuivere waarneming richt zich op een objectiveerbare situatie; beschikbare en gevraagde tijd. Maak een diagnose en reken uit of er werkdrukbalans is. Reik werknemers en werkgevers instrumenten aan om dat snel en effectief te doen. Dan kun je verantwoordelijkheden inrichten. Zo kun je voorkomen dat mensen kopje onder gaan.'

Asscher veert op. 'Het lijkt erop dat u zojuist de wet van Archimedes voor mensen heeft geformuleerd. Wat denk u daarvan, Plato?'

Baseer werkdrukbeleid op werkelijkheid

Plato overpeinst de betogen en leunt dan ontspannen achterover. Hij richt zich direct tot Asscher. 'U pleit voor zelfzorg en dialoog. U baseert zelfzorg op beleving. Archimedes beschouwt schaarse tijd als de werkelijkheid en als een objectiveerbaar gegeven, wat mij aanspreekt. Hij pleit voor diagnose, dialoog en doen. Dat maakt concreet waarop de zelfzorg zich kan richten en hoe je dat realiseert. Ik adviseer u werkdrukbeleid op de werkelijkheid te baseren en niet op illusies, hoe reëel die ook lijken. Het lijkt me een mooie conclusie van dit gesprek.'

Waardeer dit blogbericht:

Maarten de Winter is econoom en oprichter van Waardecreatie netwerk Archimedes. Dit multidisciplinaire netwerk van veranderkundigen gebruikt TIME, de methode waarmee de waarde van tijd in organisaties meetbaar wordt vergroot. Maarten schreef twee boeken over tijd in management.

Reacties