05
juli

De kosten van stress

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 7129
  • 8 reacties
  • Afdrukken

Steeds meer mensen lijden aan stress. Dit is een belangrijke veroorzaker van arbeidsongeschiktheid. Tijdig ingrijpen kan veel onheil voorkomen. Coaching is daartoe een beproefd middel. Steeds meer organisaties bezuinigen hier echter op. Terwijl met dit laagdrempelig instrument voor tonnen aan schade voorkomen kan worden.

Het moet niet ontkend worden: de inzet van coaching staat onder druk. Het UWV bijvoorbeeld heeft dertig procent bezuinigd op jobcoaching. De crisis dwingt veel organisatie te bezuinigen op alles wat niet bijdraagt aan het primaire proces. En toch is het kortzichtig om coaching minder in te zetten. Coaching is een van de weinige instrumenten die met beperkte investeringen veel schade kan voorkomen, met name op het gebied van menselijk kapitaal.

Recent onderzoek van verzekeraar Loyalis wijst uit dat werknemers vaker gestrest zijn dan drie jaar geleden. Bijna de helft van de stress ontstaat door hoge werkdruk. Het CBS rekent ons voor dat per jaar gemiddeld 13 procent van de werknemers burnout raakt, met per persoon zo'n 189 dagen verzuim.

We weten ook dat hoger opgeleiden vaker burnout raken (+2%) dan lager of middelbaar opgeleiden en dat een hbo'er van 35 jaar een organisatie zo'n 225 euro per dag kost. De gemiddelde kostenpost voor een hoger opgeleide medewerker met burnout bedraagt meer dan 42.000 euro op jaarbasis. Casemanagers hebben de kosten van uitval door arbeidsongeschiktheid zelfs op meer dan 70.000 euro becijferd. Hierbij zitten ook kosten voor re-integratie. Heeft uw organisatie honderd hbo'ers in dienst dan zijn de kosten van burnout alleen al voor deze groep ruim zes ton.

Een vakidioot kan helpen bij stress

En als je als ondernemer helemaal geen potjes wilt aanleggen om de kosten van burnout te dragen? Omdat je ook de kennis van zo'n prima hbo'er helemaal niet wilt missen, of omdat je de werkdruk op de collega's van de burnouter niet kunt laten oplopen? Dan komt het aan op je vermogen om uitval door arbeidsongeschiktheid te voorkomen en zul je een effectief preventiebeleid moeten voeren. Coaching is een van de meest geschikte instrumenten om tot stressreductie en burnoutpreventie te komen. En dan geen coaching door de pendelzwiepende chakragoeroe of de bijklussende interne coach, maar door de ervaren beroepscoach met een gedegen studie. Zo'n vakidioot, die werknemers efficiënt kan coachen op het omgaan met stress. Die kan bijdragen aan veerkracht en weerbaarheid van werknemers, zodat ze de druk aankunnen. Die de meest gedreven en consciëntieuze werknemers (die zijn het meest vatbaar voor burnout) wegsleept voor de poorten van de hel. Want laat het duidelijk zijn: een burnout wens je niemand toe.

Stress als voorportaal van burnout

Dat stress desastreus kan uitwerken is bekend, maar het is een illusie om te denken dat we stress kunnen wegnemen. Het is een natuurlijk verschijnsel dat bij ieder mens optreedt, een gevolg van het menselijk activeringsmechanisme. Er is leuke, spannende stress die we allemaal wel eens graag ervaren als we onszelf moeten overstijgen. En er is die onderhuids slopende stress, die ons 's nachts wakker doet schrikken, onze concentratie op het werk genadeloos onderuit haalt en ons zelfvertrouwen ondermijnt. Die laatste vorm van stress is in de huidige tijd wijdverbreid. Het wordt veroorzaakt door werkdruk en doordat mensen in crisistijd zichzelf minder hersteltijd gunnen. We zien in tijden van crises het kortdurend ziekteverzuim juist minder worden. Je kijkt als medewerker wel uit als je de werkdruk te hoog vindt, als je last hebt van een pestende collega of als je baan je niet bevalt. Vooral niet lastig zijn, is het credo, de volgende reorganisatie staat immer al op de stoep en voor je het weet ben je het haasje. Gevolg: onderhuids loopt de stress op.

De werking van stress

Zoals we weten zorgt een stressreactie ervoor dat het lichaam in paraatheid wordt gebracht voor vechten of vluchten. Van al die adrenaline moeten we normaal gesproken even bijkomen. Maar bij te veel stress is er onvoldoende gelegenheid om bij te komen en houden we te veel adrenaline in ons lichaam. In dat geval treden er allerlei andere mechanismen in werking waarmee we onszelf beschermen. Ons lichaam en onze geest gaan allereerst in de 'spaarstand', een fase waarin we onze energievoorraad met man en macht op peil proberen te behouden. We slapen minder goed, zijn meer gespannen en ons geheugen wil niet wat wij willen.
Als er in deze fase niet wordt ingegrepen, kunnen we afglijden naar een opeenstapeling van klachten: we zijn niet meer in staat helder en systematisch na te denken, de energie is op, depressieve klachten dienen zich aan, angst en paniek zijn aan de orde van de dag. De burnout heeft zich aangediend.

Signalen voor de spaarstand

Niet alleen als leidinggevende, maar ook als collega kun je aan de bel trekken als je merkt dat iemand veel signalen van stress vertoont. Juist in de fase van de spaarstand lijkt bijna iedereen wel te zien dat er iets mis gaat, behalve de betrokkene zelf. Die signalen zijn: een gespannen gezichtsuitdrukking, schrikachtig zijn, er vermoeid uitzien, verminderde scherpte in discussies, meer slordigheidsfoutjes maken, cynisme of zelfs woedeaanvallen, emotionele gevoeligheid, zich afzonderen en contact vermijden.

Laat je geen zand in de ogen strooien als je de signalen van een dreigende burnout bij een ander denkt te herkennen. Juist mensen die heel erg betrokken zijn bij hun werk, de doorzetters met een groot verantwoordelijkheidsgevoel zijn het meest gevoelig voor burnout. Maar zij zijn ook het meest hardnekkig in het ontkennen dat het niet goed met ze gaat. Ga er vanuit dat ze het probleem in eerste instantie ontkennen of bagatelliseren. Maar vraag door en maak het ze lastig. Bij oprechte interesse en zorg, kan een uitgestoken hand zomaar worden aangenomen. En kunnen veel problemen (en kosten) voorkomen worden.

Wat kost stress?

Nog even rekenen, nu niet over burnout, maar over stress. De spaarstand van onze hbo'er veroorzaakt een verminderde concentratie, waardoor er worden meer foutjes gemaakt. Die kosten tijd om ze te corrigeren. De effectiviteit vermindert, de performance blijft achter en de energie om er af en toe een tandje bij te zetten neemt dramatisch af. In tijden van stevige stress presteert een medewerker ongeveer 35 procent minder goed dan wat je mag verwachten. Als we de opbrengst van een hbo'er inschatten op het dubbele van de kosten, dan komen de kosten van stress voor onze medewerker uit op bijna 160 euro per dag. Per maand is dat ongeveer 3500 euro.

Coaching bij burnout

We hebben nu berekend wat burnout kost en wat stress kost. Twee verschillende kostenposten, waarvan er één de kaspositie direct raakt. Wat te doen in geval van burnout? In ieder geval moet er gestart worden met een 'opknaptraject', een soort standaardprogramma waarmee de medewerker weer ritme en structuur inbouwt in het leven. Dit levert energie op. Soms is zo'n traject voldoende om de medewerker weer back on track te krijgen. Maar in veel gevallen blijkt dat de medewerker na terugkeer ófwel in dezelfde valkuilen stapt die eerder tot de burnout hebben geleid, ófwel juist heel bang is om in die valkuilen te stappen en niet meer voluit kan gaan.

In die situaties is een leertraject belangrijk. Daarin gaat het over de oorzaken van een burnout en hoe kan voorkomen worden dat het weer gebeurt. Dit coachtraject is maatwerk waarin de medewerker tot diepgaand inzicht wordt gebracht. Het is de sleutel om tot verandering te komen. Leertrajecten voor de behandeling van burnout zijn intensief en langdurig, ongeveer zesduizend euro per traject. Het is echter een goede investering waarmee de kans op een tweede (of soms zelfs derde) burnout aanzienlijk wordt verkleind. Daarmee verkleint ook het risico op hoge kostenposten wegens werkdruk.

Coaching bij stress

De goedkoopste oplossing is het aanbieden van een coachtraject als de medewerker in de spaarstand komt, een preventietraject. In die situatie merkt de medewerker dat er iets mis is, maar het lijkt een oerwoud van in elkaar grijpende oorzaken die te complex is om aan te pakken. Alsof iemand keihard op een muur afrent en pas kan stoppen als die muur geraakt wordt.

Maar er kan tijdig geremd worden. Gemiddeld volstaan zes gesprekken om de vroegtijdige stress aan ta pakken en te voorkomen dat ernstige schade optreedt. De gemiddelde kosten per werknemer bedragen tweeduizend euro. Nog geen vijf procent van de schade als gevolg van burnout.

 

Waardeer dit blogbericht:
0
Getagged in: HRD Motivatie Vitaliteit

Annette van Engelen is directeur van OnzeCoach BV, het slimme coachingsconcept voor organisaties en eigenaar van de CoachingCalculator (binnenkort beschikbaar).


Vanuit de wens coaching naar een hoger professioneel niveau te tillen heeft Annette samen met haar team een uniek coachingsconcept opgezet. Inmiddels is OnzeCoach één van de grootste aanbieders van coaching in Nederland en de enige die organisaties grip biedt op de kwaliteit, de kosten en de resultaten van coaching. Met een boekingssysteem, feedbacksysteem, kwaliteitsmetingen en een glasheldere financiële overzichten biedt OnzeCoach eindelijk inzicht in de blackbox van coaching.


Laagdrempeliger, helderder en beter wordt coaching voorlopig niet.

Reacties