03
feb

Interview Remmelt Schuuring: De mens staat centraal, bij alles wat we doen

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2067
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Esmée Meulenkamp interviewt verschillende HR-specialisten over hun aanpak van duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. Vanuit een brede benadering wordt gezocht naar inspiratie en vernieuwende inzichten waar u uw voordeel mee kunt doen. Dit is het negentiende deel uit de reeks.

Lees hier ook de andere interviews of download de whitepaper.

 

Meulenkamp Remmelt Schuuring'De mens staat centraal, bij alles wat we doen,' aldus Remmelt Schuuring, oprichter van de eerste werknemerscoöperatie Gewoondoen. Remmelt laat zien dat sociaal ondernemen het systeem van geld- en angstdenken doet kantelen. In plaats daarvan kunnen we op een natuurlijke manier organiseren waarbij gezondheid voorop staat. En waar wordt georganiseerd vanuit vertrouwen, soliditeit en respect.

Wat is uw visie op vitaal en duurzaam organiseren in de toekomst?

Duurzaam en vitaal organiseren kan volgens mij alleen wanneer we terug gaan naar het natuurlijke systeem, waarbij we leren van perspectieven uit de natuur. De natuur is een vernuftig samenwerkend en zelf genererend systeem. We kunnen daarop vertrouwen en hoeven er niet aan te sleutelen of het te forceren. De mens heeft zichzelf boven de natuur geplaatst. Wij denken de natuur te kunnen creëren, beïnvloeden en genetisch te manipuleren. Door deze visie zijn we de grip op de natuur kwijtgeraakt. Maar ernstiger is dat we daarmee de grip op onszelf zijn kwijtgeraakt. We zitten in onze ratio, in plaats van in ons hart. Alles moeten we beredeneren en wetenschappelijk onderbouwen om ons gelijk te kunnen bewijzen. Vaak komt dit voort uit angst en onzekerheid.

We zijn dus voortdurend verwikkeld in een felle concurrentiestrijd met onszelf. Verschillende aspecten van onze samenleving zoals opvoeding, onderwijs en geloof wakkeren onze angst aan en indoctrineren ons met het idee dat er maar één systeem juist is. Uiteindelijk saboteren we daarmee onszelf en indirect onze vrijheid. Wanneer we deze angst en controle loslaten, ontstaat een heel nieuwe dynamiek in organiseren. Vertrouw je op de de kracht van de mens en het zelfregulerend vermogen van systemen, dan ontstaan de mooiste dingen.

Kunt u meer vertellen over Schoongewoon, Helpgewoon en Gewoondoen?

Schoongewoon is de eerste werknemerscoöperatie in Nederland, bedoeld voor werknemers in de schoonmaakbranche. Vervolgens ontstond ‘Helpgewoon’ als samenwerkingsverband tussen hulpverleners in de zorg. Samen verenigen ze zich onder de naam Gewoondoen, waar de gezamenlijke belangen worden behartigd. Gewoondoen faciliteert de andere coöperaties door bijvoorbeeld opdrachtgevers te zoeken, met leveranciers te overleggen, administratie te voeren, te begeleiden, geschillen op te lossen, te coachen en samen met de leden het coöperatieve gedachtegoed verder te ontwikkelen. De paraplu Gewoondoen gaat uit van de kracht in ieder mens om zijn of haar eigen leven en werk vorm te geven. Dit gebeurt op basis van solidariteit en vertrouwen en met gevoel. Wanneer mensen hun mogelijkheden kunnen benutten en hun talenten kunnen ontwikkelen, worden mensen blijer en gezonder.

Binnen deze coöperatieve vorm zijn medewerkers zowel werknemer als eigenaar. Werk en inkomsten worden democratisch verdeeld. Ieder lid is gelijkwaardig en krijgt zijn winstaandeel per gewerkt uur. Leden kiezen zelf het bestuur van hun coöperatie en iedereen kan zich verkiesbaar stellen; er zijn geen managers of controleurs en er is zelfs geen hoofdkantoor. We maken dus korte metten met gestaffelde systemen en allerlei overbodige managementlagen. Door alles eenvoudig te houden, besparen we onszelf veel zorgen en kosten.

Welk beeld staat symbool voor de huidige vitaliteit Gewoondoen?

Meulenkamp SchuuringHet meest pure voorbeeld van natuurlijk organiseren vind ik de samenwerking tussen bijen. Van bijen kunnen wij verschrikkelijk veel leren; alles heeft een functie en een reden. Als mens zijn we vergeten te leven en werken vanuit essentie en vanuit samenwerking met elkaar. Onze maatschappij is teveel geënt op individualisme. Met Gewoondoen proberen we dit om te draaien. Als je teveel van tevoren bedenkt en plant, zie je naar mijn idee niets meer dan mogelijke beren die je op je pad kunt tegenkomen. Ik geloof dat je je daar niet mee bezig moet houden, want dat bezorgt je alleen maar hoofdpijn. Laat het maar gewoon gebeuren en geef het de ruimte om zich te ontwikkelen. Kijk naar planten: die bepalen zelf wanneer het tijd is om de blaadjes te laten groeien. Daar is niks gepland. De ene keer wordt het op maart al groen en de andere keer pas in mei. En dat is prima.

Waarom zijn veel huidige systemen zo ziekmakend?

Het ziekteverzuim binnen zowel de schoonmaakbranche als de zorg rijst de pan uit. Om hier iets aan te doen, moeten we ons eerst bewust zijn van de oorzaak van ziekte. Mensen worden ziek en ervaren stress door het systeem. Dit heeft te maken met (gebrek aan) controle, door het wantrouwen en door alles wat voorwaardelijkheid inhoudt. Stress is wat mij betreft de grootste boosdoener. Bij ziekte gaan we vaak naar de dokter, die ons vervolgens een pil voorschrijft. Mijns inziens is dit korte-termijnsymptoombestrijding. En dat kunnen we allemaal. Hulp van buitenaf mogen we best gebruiken, maar we moeten ons realiseren dat we pas werkelijk beter worden, wanneer hulp van binnenuit komt. Het is interessant en noodzakelijk om te kijken waar het echt om gaat. Hetzelfde geldt voor organisaties. Laat je een externe adviseur vanalles initiëren of werk je juist van onderaf en laat je de medewerkers aan het roer staan? Ik geloof dat bij het laatste veranderingen pas écht beklijven, omdat het dan gedragen wordt door iedereen. Ik zie dat veel bedrijven daar de fout in gaan. De drang om meer geld te verdienen, is groter dan het belang van gezondheid van medewerkers. Om een voorbeeld te geven: schoonmaken kan een bijzonder eenzaam beroep zijn. Als een nachtvlinder werken schoonmakers alleen op een ‘eigen’ gebouw en vaak ‘s avonds op het moment dat iedereen naar huis is. Contact met hun leidinggevenden, laat staan met collega’s, is er soms een heel jaar lang niet geweest. Het enige contact is met de opdrachtgever. En meestal is dit door middel van een logboekje. Dat is gewoon funest voor de gezondheid en waardigheid van de mens.

Wat is het effect van sociaal organiseren?

We zien dat de mensen die bij Schoongewoon werken ook gezonder worden. Doordat we de winst verdelen, gaan mensen meer verdienen. Zwarte baantjes om extra geld te verdienen, zijn niet meer nodig. Daardoor krijgen mensen meer rust en zitten ze lekkerder in hun vel. Zaken als chronische hoofdpijn, rugpijn en stress verdwijnen spontaan. Daarvoor in de plaats komt dat mensen bewust hun werk en leven vormgeven, met als resultaat een hogere kwaliteit van leven en werken. Voeg daar respect en aandacht voor elkaar en de natuur aan toe en je hebt een stabiel evenwicht. Ook heeft ieder lichaam volwaardige brandstof nodig. Vandaar dat we moestuin aanleggen van een deel van de winst in iedere stad met een Gewoondoen-coöperatie. Mensen kunnen daar planten, zaaien en oogsten, of gewoon verse groenten en fruit ophalen; de beweging, de frisse buitenlucht en het wroeten in de aarde doen wonderen voor de vitaliteit.

In hoeverre nemen medewerkers verantwoordelijkheid voor hun inzetbaarheid?

Mensen die werken bij een werknemerscooperatie kunnen eigenlijk niet anders dan zélf hun werk en leven vormgeven. Samen bepalen we de invulling van het werk. Mensen die hier werken, voelen automatisch aan of ze hier passen. Het gevolg van dit natuurlijke proces is dat we niet zoveel hoeven uit te leggen. Bij Helpgewoon wilden de leden een eigen arbeidsvoorwaardenpakket hebben. Mijn reactie was: voel je vrij om zelf het pakket samen te stellen. Dit kan gewoon, omdat de leden namelijk werkgever en werknemer tegelijkertijd zijn. Ze kunnen dus ook met zichzelf overleggen. Met 18 leden hebben ze binnen vijf kwartier afspraken gemaakt over alle percentages, toeslagen, vrije dagen en vakantieregelingen. Uiteraard kunnen deze voorwaarden weer veranderd worden wanneer daar behoefte aan is. Meer was er niet voor nodig.

Hoe gaan jullie om met ziekteverzuim?

Wanneer mensen ziek worden, wordt normaliter de Wet Poortwachter van kracht. Het doel: snelle terugkeer in het arbeidsproces. Dit gaat gepaard met verplichte acties en het op gestelde tijden een uitgebreid dossier bijhouden. Als je het mij vraagt, zijn dit soort regelingen gebaseerd op angst, wantrouwen en op geld-denken. Niet op het bevorderen van de gezondheid en een heelproces. Toevallig hebben wij geen bazen en dragen onze leden zelf verantwoordelijkheid. Als jij ziek bent, ben je gewoon ziek zonder dat je je daar schuldig over hoeft te voelen. Klaar uit. Wie ziek is krijgt gewoon doorbetaald. Er zijn geen wachtdagen, want hiervoor is een reservepot aangelegd. Het vertrouwen in elkaar is extra belangrijk is. Als mensen ziek zijn, loopt niemand te zeuren dat ze terug moet komen, omdat het te druk is. Natuurlijk ontstaan bij langdurig verzuim andere gesprekken. Maar wie heeft gezegd dat de anderen dat werk moeten opvangen? Soms moet je net iets verder kijken. Een coöperatie kan bijvoorbeeld ook tijdelijk iemand anders aannemen.

Omdat wij werken vanuit wederzijds vertrouwen, leggen we geen uitgebreide dossiers aan en worden er geen arbo artsen aangesteld. Wij reserveren vijf procent van alle loonkosten voor het geval mensen ziek zijn. In plaats van de gebruikelijke 13% ziekteverzuim binnen de schoonmaakbranche en zorg, was dit bij ons vorig jaar 0,2%. We hielden dus geld over en dat zetten we apart in een broodfonds. Als iemand langdurig ziek is, betalen we dit zelf door vanuit dit broodfonds. Alle coöperaties vullen dit broodfonds gezamenlijk aan, uit onderlinge solidariteit voor elkaar.

Hoe stimuleert u persoonlijk leiderschap?

Heel eenvoudig: door los te laten. Door geen controle te willen uitoefenen. Door niet constant mensen achter de vodden aanzitten wat ze al dan niet moeten doen. Ik heb er gewoon het volste vertrouwen dat zij net zoveel hersens hebben als ik. Zij kunnen dus prima zelf bepalen hoe ze hun werk en dag kunnen indelen.

Doordat ik niks plan, komen we dikwijls komen voor verassingen te staan. Mensen hebben de aangeleerde neiging om vragend omhoog te kijken: Wat zijn de volgende stappen? Ik bied ze een ander perspectief, maar ik ga het niet voor ze oplossen. Mensen krijgen de ruimte voor hun eigen invulling en daardoor behouden ze de regie. Ik heb het vertrouwen dat hun oplossing de juiste is voor die situatie. Mijn boodschap is dus: Waar maak je je toch druk over? Cruciaal voor persoonlijk leiderschap vind ik ook de momenten dat iets tegenvalt. Deze momenten zijn namelijk hard nodig. Die ogenschijnlijk negatieve zijde willen we vaak niet zien en ervaren. Maar ook dit is weer een cyclus van hoogtepunten en dieptepunten. Als we alleen maar van hoogtepunt naar hoogtepunt willen gaan, maken we kapitale blunders. Want je hebt juist de donkerte nodig om te groeien. Daar zitten onze leermomenten, mits we bereid zijn om een hulpeloze slachtofferrol los te laten. Als een persoon hier krachtig mee omgaat, zijn deze levenslessen waardevoller dan welke opleiding dan ook.

Hoe houdt u dit continue veranderproces op gang?

Wat we ons moeten realiseren, is dat de mensen om ons heen deel uitmaken van ons systeem. Om werkelijk iets voor elkaar te krijgen, moeten we dus veel dingen samen doen. Wij organiseren niet heel veel ledenvergaderingen of bijeenkomsten. En mensen werken ook op veel verschillende plekken. Het onderlinge contact is daarom extra waardevol. Dikwijls komt het voor we een etentje of filmkijken organiseren via what’s app-groepjes.

Als je het hebt over veranderen, dan hoort ook weerstand daarbij. Iedereen heeft zijn eigen waarheid, maar dat betekent niet dat de ander ongelijk heeft. Dring de ander niet jouw waarheid op, maar luister naar elkaar en neem van daaruit de mooie dingen voor jezelf mee.

Stel: er heeft zich een wonder voorgedaan en alle inzetbaarheid-vraagstukken binnen uw organisatie zijn verdwenen als sneeuw voor de zon. Waaraan merkt u dit als eerst?

Dat is vooral het gelukzalige gevoel dat je van tijd tot tijd kunt hebben. Alsof je vlinders in je buik hebt en verliefd bent op het leven. Het zijn van die dagen dat je extreem vrolijk de wereld inkijkt. Je ziet het in de ogen van mensen, want dat zijn de spreekbuizen van de ziel. Als het wonder heeft plaatsgevonden, volgen mensen hun hart in plaats van hun hoofd. En dan kunnen mensen makkelijk dingen loslaten, waardoor er weer nieuwe kansen ontstaan.

Ook zijn onder andere de vele dogma’s uit politiek, religie, cultuur en opvoeding, verdwenen of getransformeerd. In plaats van het denken in systemen vanuit angst en controle, komt dan het natuurlijke gedrag van mensen naar boven. Wanneer mensen de stap naar zelfregie hebben gezet, is dit bijzonder bevrijdend voor iedereen!

Waardeer dit blogbericht:
0

Esmée Meulenkamp is een bevlogen adviseur, facilitator, trainer en coach op het gebied van vitaliteit en inzetbaarheid. Al jaren is zij gefascineerd door gedragsverandering en de ontwikkeling van mens en organisatie. Vanuit eigen ervaring zet zij problemen om in iets positiefs. Daarmee weet zij mensen tot de kern te brengen en te verbinden aan hun intrinsieke motivatie.


linkedin hover 32 twitter hover 32