22
okt

Het nut van het oudere brein

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 4748
  • 1 reactie
  • Afdrukken

Ouderdom biedt voordelen, schreef José van de Sman recent in de Elsevier. Zij zijn namelijk tot op hoge leeftijd in staat tot prestaties. Natuurlijk, botten en spieren worden minder soepel, de ogen gaan achteruit en ze vergeten steeds vaker waar de autosleutels nu ook al weer lagen. Maar in ruil daarvoor ontwikkelen ze juist op latere leeftijd een paar hele goede kwaliteiten: inzicht, stabiliteit, gemoedsrust en wijsheid.

Het hangt allemaal samen met de veranderingen in onze hersenen. Ons brein is bij onze geboorte nog niet af, sterker nog dan begint de ontwikkeling pas. Pas na onze geboorte zijn we in staat om ons, onder invloed van kennis en ervaring, echt te ontwikkelen. Zo rond het vijfentwintigste levensjaar is het brein wel af, dachten we. Inmiddels weten we dat het brein zich blijft aanpassen aan nieuwe eisen en omstandigheden, óók op hogere leeftijd.

Wat is de kracht van dat oudere brein?

Neurowetenschappers doen daar veel onderzoek naar. Eddy van der Zee, hoogleraar moleculaire neurobiologie aan de Universiteit van Groningen en auteur van het boek Het Vitale Brein zegt: 'Het oudere brein is functioneel net iets anders georganiseerd dan het jongere brein, met hersenaanpassingen op een aantal specifieke locaties.' Daarin schuilt nu juist de kracht van het oudere brein.

Het oudere brein is beter dan het jongere brein in staat tot zelfreflectie en zelfkennis, in abstract denken, verbanden leggen, problemen overzien en oplossen, beslissingen nemen, putten uit kennis en kunde, in relativeren, omgaan met onzekerheden, in het tolereren en accepteren van verschillen, én het aanwenden van een rijke woordenschat. Het oudere brein is zelfs aantoonbaar minder gevoelig voor stress, het maakt zich namelijk niet meer zo druk. En ondanks de toenemende lichamelijke ongemakken blijven veel ouderen opmerkelijk stabiel.

Hoe verhoudt dat ouder worden zich nu in het arbeidsproces?

Joop Zinsmeister (Hogeschool van Amsterdam) promoveerde vorig jaar op het proces van ouder worden in arbeidsorganisaties met het proefschrift 'Oud is Wijs genoeg'. Het arbeidsvermogen van de ouder wordende werknemer, zegt hij, kan worden gezien als een interactie tussen de fysieke en psychische kenmerken.

Daar waar ons brein tot ongeveer het vijfentwintigste levensjaar de tijd neemt om te volgroeien, nemen onze fysieke vermogens (spierkracht, uithoudingsvermogen, reuk, smaak, gezichtsvermogen) gemiddeld na het vijfentwintigste levensjaar weer af. Ook al zorgt deze oudere ervoor om in een goede conditie te blijven, tóch blijven de fysieke mogelijkheden gemiddeld genomen achter ten opzichte van jonge mensen. Fysieke veroudering is helaas onafwendbaar. Er is echter wel de mogelijkheid om dit te versnellen of te vertragen. Dit hangt samen met de werkbelasting en de kwaliteit van de arbeid. Zingeving speelt hierbij een belangrijke rol.

Ouder worden betekent achteruitgang van de cognitieve functies; de snelheid in het nemen van beslissingen, het korte termijn geheugen (denk weer aan die autosleutels) en de concentratie. De informatieverwerking wordt trager, het werkgeheugen gaat langzaam achteruit en mensen kunnen minder snel, efficiënt en creatief worden in het vinden van oplossingen. Maar, er schijnt een lichtpuntje aan de horizon. Wat veel ouderen onvoldoende in de gaten hebben is dat dit proces van veroudering vertraagd kan worden, namelijk door de hersenfuncties te blijven prikkelen. De afname van cognitieve vermogens wordt gecompenseerd door de mentale groei die iemand doormaakt. In de meeste werktaken is een afname in snelheid en precisie dus ruimschoots te compenseren door ervaring, kennis en motivatie.

Ervaring, kennis en motivatie is hét recept voor de inzet van ouderen.

Door de opgedane inzichten, de kennis en ervaring en de levenservaring bewust in te gaan zetten leveren de oudere medewerkers niet alleen meerwaarde aan hun directe werkomgeving, zij zorgen zo ook voor een betere invulling van hun persoonlijk leven. Kleine kanttekening: kennis is niet alleen de beschikking hebben over informatie, het gaat ook over het gebruiken en het toepassen ervan. Ouderen moeten zich dus wel van bewust zijn van de inzet van deze (ervarings) kennis. Laat het nu juist deze factoren zijn die de oudere collega's in de organisatie heel normaal vinden en dus nog te vaak onbewust in plaats van bewust inzetten. Hoe zorgen we er dan voor dat onze oudere collega's bewust gebruik gaan maken van hun verborgen (of stille) kennis? Allereerst door een klimaat te scheppen waarin het normaal wordt om naar elkaar te luisteren. Waar men met elkaar in gesprek gaat over niet alleen het werk maar ook over dagelijkse dingen. Kennis neemt toe en krijgt waarde door het te delen.

Stimuleren van de samenwerking tussen ouderen en jongeren.

De samenwerking tussen ouderen en jongeren speelt daarin een grote rol. Jongeren hebben hun oudere, ervaren collega's nodig om zich te ontwikkelen. Ze zijn nog aan het leren hoe ze moeten verwoorden hoe ze een verandering of ontwikkeling in een organisatie voor ogen hebben. Als jonge mensen op hun eigen ontwikkelingspad voortbouwen op de (ervarings)kennis van anderen, ontwikkelen ze zich vlotter in hun werk. Ouderen zijn in staat om jongeren daarbij te helpen omdat ze zelf die ontwikkeling hebben doorgemaakt. En ouderen hebben op hun beurt de jongeren nodig om hun creatieve vermogens te (her)activeren. Het levert hen inspiratie en zelfinzicht op om met de jongeren te werken.

Een goede wisselwerking tussen jongeren en ouderen in een organisatie bevordert de samenwerking, levert inspiratie en zorgt voor een dosis creativiteit die het innovatievermogen van een organisatie ten goede komt. Organisaties doen er goed aan om meer in te zetten op deze (vruchtbare) samenwerking tussen jongeren en ouderen in hun organisatie en te putten uit de wijsheid, kennis en ervaring van de oudere werknemers.

Waardeer dit blogbericht:
Getagged in: Diversiteit Vitaliteit

'Miggy Broer – eigenaar van SHORT-WAY solutions sinds 2011. Miggy heeft een ruime werkervaring in zowel het bedrijfsleven als bij de overheid. Volgde op latere leeftijd een HRM-opleiding met als afstudeerrichting coaching en loopbaanbegeleiding. Met SHORT-WAY solutions zet zij zich in voor organisaties bij vraagstukken met betrekking tot duurzame inzetbaarheid. Belangrijke bron van inspiratie voor haar is het bewust maken van de ervaringskennis. Dit is de (onbewuste) kennis die is opgebouwd uit werk- en levenservaring en die - zodra zichtbaar gemaakt - een enorme meerwaarde biedt aan organisaties. Miggy ontdekte gedurende haar loopbaan dat 'goed zijn in je vak' verder reikt dan de grenzen van je functieomschrijving. Mensen aanspreken op hun 'zijn' en niet alleen op de omschrijving van hun taken is wat haar drijft. Miggy is ervaringsdeskundige als het gaat om het bewust worden van ervaringskennis.


Haar motto; 'maak kennis van je ervaringskennis!'


linkedin hover 32 twitter hover 32

Reacties