19
nov

Dossier energiek werken - Energie als bron van prestaties

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 17895
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Het komende jaar zal Hans van der Loo, adviseur en schrijver van de boeken 'Kus de visie wakker', 'We hebben er zin in' en 'Energy Boost' om de drie weken een verhaal schrijven over een van de 20 'krachtlessen' om je energie beter te benutten en nieuwe energie te krijgen. De globale thematiek van die krachtlessen staat vast. De concrete inhoud gaan we samen met onze lezers bepalen. Om de drie weken poneren wij een inspirerende stelling of stellen we een indringende vraag en vragen wij om jullie reactie, mening en ervaringen. Op basis daarvan schrijft Hans van der Loo zijn verhaal. Zo wordt het Dossier Energiek Werken niet alleen een coproductie, maar wordt het stukje bij beetje met nieuwe kennis en ideeën aangevuld.

 Het startschot wordt door Hans van der Loo verricht. Hij vertelt iets meer over de aard en achtergronden van Energie, wat is het? Wat maakt ons – bewezen – energiek? En waarom is energie belangrijk?

Energie als bron van prestaties

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: energie is de kracht waarmee je jezelf en anderen in beweging brengt teneinde gewenste prestaties te realiseren. Energie is de brandstof die nodig is om bepaald gedrag te vertonen en beoogde resultaten te bereiken. Je moet energie dan ook altijd in relatie zien tot gedrag (of beweging) en de prestaties die je wilt leveren (zie figuur)

Figuur1

In de praktijk wordt de figuur vaak van links naar rechts doorlopen: mensen raken intrinsiek gemotiveerd om bepaald gedrag te vertonen en bepaalde prestaties te realiseren. Maar het werkt ook andersom: geleverde prestaties zijn een stimulans om het vertoonde gedrag voort te zetten. Succesvol gedrag geeft je een boost om er nóg meer van te vertonen.

Meestal nemen we het bestaan van energie voor lief. Als we er al aandacht aan schenken, gebeurt dat vaak in geheimzinnige en onnauwkeurige termen. We hebben het dan over 'X-factor', 'mojo', 'charisma' en 'onderstromen'. Of we verwijzen naar allerlei componenten van energie als bevlogenheid, betrokkenheid, toewijding, alertheid, creativiteit en ga zo maar door. Al die geheimzinnigheid en vaagheid is overbodig. Energie is geen vaag gevoel, maar een kracht die je kunt meten en beïnvloeden. We zijn al redelijk goed om de fysieke dimensie van energie te begrijpen en te sturen. Voor wat betreft de mentale en emotionele kant van energie is dat wat minder, maar ook op dit vlak worden vorderingen gemaakt. Dit leidt ertoe dat we niet langer geheimzinig over energie hoeven te doen.

Om energie in kaart te brengen, kun je het beste beginnen met een eenvoudig model dat oorspronkelijk door de Duitse hoogleraar Heike Bruch is ontwikkeld en later door mij verder is aangepast en geperfectioneerd. Het model – de 'energiematrix' – bestaat uit twee dimensies: de intensiteit en de kwaliteit van energie. De intensiteit van energie kan laag of hoog zijn: de batterij kan leeg of vol zijn. De kwaliteit van energie heeft betrekking op de vraag of mensen positief in het leven staan en productief met elkaar samenwerken of dat ze juist negatief gestemd zijn en elkaar het leven zuur maken. Wanneer we beide dimensies op elkaar betrekken, ontstaat een matrix waarin vier verschillende energiezones onderscheiden kunnen worden (zie figuur).

Energiematrix

Omdat ik aanneem dat de tekst in de figuur voor zichzelf spreekt, zal ik de zones hier niet verder bespreken. Wel is het goed om te weten dat momenteel 38% van werkend Nederland zich in de 'comfortzone' bevindt, 34% in de 'hyperzone', 19% in de 'zinzone' en 9% in de 'zombiezone'. Het gevolg hiervan is dat er nogal wat energie weglekt uit organisaties: om precies te zijn iets meer dan de helft. Nederland werkt momenteel op halve kracht...

Wat maakt ons energiek?

Op de vraag wat ons energiek maakt zijn we vaak geneigd om naar factoren buiten onszelf te kijken. Energie wordt dan gezien als resultaat van fysieke bronnen als voedsel, drank of pepmiddelen, van macht (een baas die je achter de vodden zit), prikkels (beloningen of straffen) of van omgevingsfactoren (taakeisen, werkomgeving). Vaak wordt daarbij vergeten dat energie ook uit mensen zelf kan voortkomen. Je kunt dan spreken van 'eigen energie'. Die energie ontstaat als gevolg van emotionele en mentale processen in ons brein. We kunnen eigen energie dan ook aanduiden als de brandstof van het brein. Die brandstof wordt vanuit vier bewezen energiebronnen gevoed:

  • De eerste energiebron, 'perspectief', heeft betrekking op de informatie en prikkels die ons brein binnenstromen en die daar tot nieuwe en inspirerende inzichten worden verwerkt. Perspectief staat voor de aandacht die wij aan dingen om ons heen schenken, aan de alertheid waarmee we waarnemen, de creativiteit waarmee we informatie tot nieuwe inzichten verwerken en ons vermogen om te leren en te groeien.
  • De tweede energiebron, 'ambitie', draait om het vermogen om de energie te richten op een vast punt aan de horizon. Dit vermogen wordt versterkt doordat we een waanzinnig belangrijke uitdaging kiezen, ons daar vervolgens aan committeren, de wilskracht tonen om het daadwerkelijk te bereiken en ons verantwoordelijk te voelen voor de dagelijkse vooruitgang die we maken.
  • De derde energiebron, 'bevlogenheid', draait om het vermogen om je drijfveren en talenten optimaal te benutten. Gedrevenheid, de focus op sterktes, het tonen van veerkracht en het wendbaar inspelen op nieuwe omstandigheden zijn de belangrijkste elementen die ervoor zorgen dat onze bevlogenheid wordt geactiveerd.
  • De vierde energiebron, 'binding', draait om ons vermogen om ons op productieve wijze met anderen te associëren. Elementen die daarbij een belangrijke rol spelen zijn vertrouwen, empathische kwaliteiten en het vermogen tot synergetische samenwerkingsvormen (1 + 1 = 11).

Zijn we er met deze vier energiebronnen? Nog niet helemaal. We missen nog een ontstekingsmechanisme om de energie tot ontbranding te brengen. Dit mechanisme duid ik aan als de 'groene knop'. Het gaat hier om een positieve basisattitude die gebaseerd is op autonomie (het gevoel eigen keuzes te kunnen maken, alsmede de vermogens tot eigenaarschap en zelfleiderschap), zelfvertrouwen (geloof in eigen kunnen, alsmede gevoel van eigenwaarde, positiviteit (er plezier in hebben, gelukkig en enthousiast zijn) en optimisme (een positieve toekomstverwachting hebben). Met de knop op groen ben je als mens, team of organisatie in staat om de juiste emotionele vonken af te vuren waardoor de vier eerder genoemde energiebronnen volledig tot ontbranding komen.

Tot slot: waarom is energie belangrijk?

Doordat we weten over welke energiebronnen we beschikken en hoe ons ontstekingsmechanisme eruit ziet, kunnen we gericht werken aan het produceren van nieuwe energie. Maar waarom zouden we dat doen? Waarom is het belangrijk om aandacht aan energie te schenken? De sleutel tot het antwoord hierop ligt in de eerder genoemde samenhang tussen energie, gedrag en prestaties. Als je onder gelijk blijvende omstandigheden hetzelfde of zelfs minder wilt presteren dan je gewend bent, hoef je je geen zorgen te maken over energie. Dat is anders wanneer je de prestatielat hoger legt, terwijl de omstandigheden waaronder gepresteerd wordt alsmaar zwaarder worden. In dat geval moet je je serieus afvragen of je wel over voldoende energie beschikt. Zo'n situatie van stijgende prestatiedruk onder zwaardere omstandigheden maken wij momenteel mee. De wereld is op drift geraakt: shit happens! Het maken van prestatiesprongen is bijna een vanzelfsprekendheid geworden. Typerend in dit verband is de strategie van Google om alleen nog maar producten op de markt te brengen die tien maal beter zijn. Stel je eens voor wat zoiets voor jouzelf, jouw team of organisatie zou betekenen.

Is er een aantoonbare relatie tussen energie en prestaties? Jazeker! Wanneer we de eerder genoemde energiezones voor ogen nemen, kunnen we het volgende constateren:

  • De tevredenheid van werknemers in de zinzone bedraagt gemiddeld ruim een 8. Driekwart gaat met veel energie naar het werk en 66% geeft aan het beste uit zichzelf te halen. De algemene financiële prestaties in de zinzone liggen gemiddeld bijna 40% hoger. Sommige onderzoeken laten zelfs uitschieters van 220% tot 1000% zien.
  • De tevredenheid van werknemers in de comfortzone is een 7. Minder dan een derde gaat met veel energie naar zijn werk en iets meer dan een derde geeft aan het beste uit zichzelf te halen. De financiële prestaties zijn hier gemiddeld.
  • De tevredenheid van werknemers in de hyperzone bedraagt gemiddeld een 6,5. Slechts een kwart van de werknemers in deze zone gaat met veel energie naar het werk en slechts een derde geeft aan het beste uit zichzelf te halen. De financiële prestaties duiken in het rood en liggen 12% lager dan gemiddeld. Dit lage percentage geeft aan dat alleen maar hard buffelen niet loont.
  • De tevredenheid van werknemers in de zombiezone bedraagt een 5,8. In deze zone gaat maar 7% met veel energie naar zijn werk en haalt slechts 9% het beste uit zichzelf. De financiële prestaties liggen 34% onder het gemiddelde.
 

Natuurlijk zijn dit slechts gemiddelde cijfers, maar ze geven in ieder geval wel aan dat energie ertoe doet. Sterker nog, zonder energie geen prestaties. Hier ligt een prachtige uitdaging voor HR-managers lijkt me. Ik zou zeggen: aan de slag om in de zinzone te komen!

Discussieer mee op LinkedIn over energie en autonomie

Autonomie betekent dat je in principe je eigen keuzes kunt maken. Andere woorden voor hetzelfde begrip zijn 'zelfleiderschap' of 'eigenaarschap'. Autonomie is daarmee de tegenpool van afhankelijkheid, volgzaamheid en aangeleerde hulpeloosheid. Autonomie betekent dat je dingen doet omdat je het wilt, niet omdat het moet. Autonome mensen praten dan ook in termen van 'willen' en niet van 'moeten'.

Welke ervaringen heb jij met autonomie? Hoe autonoom ben je in je werk? Hoe belangrijk is autonomie voor jou? Is die autonomie groter of onder invloed van de crisis juist kleiner geworden? kun je daar concrete voorbeelden van geven?

Discussieer nu mee op LinkedIn.

Waardeer dit blogbericht:

Hans van der Loo is expert op het gebied van energiek veranderen. Als adviseur, publicist en spreker richt hij zich op het bevorderen van de kracht waarmee mensen, teams en organisaties in beweging te komen teneinde uitzonderlijke prestaties te realiseren. In het verleden werkte hij onder meer bij &Samhoud en Pentascope. Tegenwoordig is hij medeoprichter en eigenaar van betterday en EnergyFinder. Dit bureau is gespecialiseerd in de realisatie van krachtige en kortcyclische gedragsveranderingen en prestatieverbeteringen ('in 90 dagen veranderen met de spirit van een start-up'). Hans van der Loo is schrijver van de boeken 'Kus de visie wakker', 'We hebben er zin in', 'Energy Boost' en 'Vaart maken'.


linkedin hover 32 twitter hover 32

Reacties