01
okt

Robotisering en de arbeidsmarkt: mooi voorland of nachtmerrie?

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 10852
  • 1 reactie
  • Afdrukken

De discussie over de mate waarin technologie in ‘de toekomst’ banen zal verdringen wordt binnen het hr-vakgebied al een tijd gevoerd. Eergisteren gooide Minister Lodewijk Asscher nog wat extra kolen op het vuur. Een logisch klinkende gedachte is: 'Technologie automatiseert vooral repetatief werk en zal daarom vooral laaggeschoolde banen vervangen. In plaats van deze banen ontstaan nieuwe banen. Dit is tot nu toe altijd zo geweest en zal ook nu gebeuren'. Ook ik zat tot voor kort redelijk op deze lijn.

Totdat mijn collega Sander van Mourik mij de video: 'Humans need not apply' liet zien. Deze video had op mij een vergelijkbaar schokeffect als de film ‘An inconvenient truth’ van Al Gore op Amerika had!

Herhaalt de geschiedenis zich?

De video maakt duidelijk dat de transitie naar steeds slimmere robots écht anders is dan de technologische ontwikkelingen die we in het verleden hebben gezien. Al sinds duizenden jaren ontwikkelen wij als mensheid gereedschappen om ons leven gemakkelijker te maken. Dit zijn methoden om spierkracht te vervangen door mechanische ‘spierkracht’. Zo sterk of onuitputbaar dat geen mens hiermee kan concurreren. Dit heeft ons veel welvaart gebracht. Deze ontwikkelingen hebben tot gevolg gehad dat groepen banen zijn verdwenen en zijn vervangen door andere typen banen.

De transitie naar slimme robots is anders

De automatisering en robotisering ontwikkelt zich steeds verder. Nieuwe robots zijn veel universeler toepasbaar. Naast het vervangen van spierkracht richt de ontwikkeling zich steeds meer op het vervangen van denkkracht, het nemen van zelfstandige beslissingen en het zelfstandig oplossen van problemen. Robots zijn op steeds meer gebieden in staat om de mens te vervangen. Het tempo waarin robots taken van mensen over kunnen nemen, neemt toe.  De prijs voor de aanschaf en inzet van robots zal verder dalen als het gebruik toeneemt.

Het duurt nog jaren voor het zo ver is, toch?!

Onderzoekers van Oxford hebben in september 2013 een onderzoek gepubliceerd waarin zij stellen dat 47% van de mensen in Amerika het risico loopt dat zijn of haar baan binnen 20 jaar wordt vervangen door automatisering/ computerisering. De makers van “Humans need not apply” beschrijft het voorbeeld van de zelfrijdende auto. “De technologie is er. Een zelfrijdende auto kan een menselijke bestuurder vervangen”. Zo presenteerde Mercedes recent de eerste zelfrijdende vrachtauto. Deze´Future Truck 2025’ kan volgens Mercedes binnen 10 jaar rijden op de openbare weg. Wat betekent dit voor de mensen die werkzaam zijn in de logistiek wanneer chaffeurs op grote schaal worden vervangen door computers en robots? Denk aan vrachtwagenchauffeurs, koeriers en taxichauffeursEn als deze technologie voor auto’s werkt, hoe lang duurt het dan nog tot het ook werkt voor trein- en trammachinisten, heftruckchauffeurs, boeren, loonwerkers en hijskraanmachinisten? 

De toekomst is dichterbij dan we misschien denken

Wereldwijd zijn organisaties hard bezig om mensen te vervangen door techniek. Zo kondigde Canon in januari 2014 aan dat zij automatsering en robots in gaan zetten om het aantal medewerkers zo veel mogelijk terug te dringen. Dit ten koste van de productie die nu nog plaatsvindt in landen met lage lonen. Ook dichter bij huis zien we dit steeds vaker voorkomen. Neem de zelfscankassa in de supermarkt. De klant scant de producten en rekent deze zelf af bij de kassa. Één medewerker overziet een groot aantal kassa’s en controleert klanten ad-random om te kijken of zij inderdaad alles netjes hebben gescand. Handig voor de klant; Je hoeft niet meer bij de kassa in de rij. En zeer kostenefficient. Is deze ene kassamedewerker zijn of haar baan zeker? Ik denk het niet. Gezien de ontwikkelingen van RFID chips (of andere technieken) en digitale betalingsmethodieken is een volgende stap mogelijk. Je hoeft niet meer te scannen, je winkelwagen wordt uitgelezen bij de uitgang, alwaar je automatisch met je telefoon betaalt. Je kunt je afvragen waarom we überhaupt nog met winkelwagentjes door winkels lopen?!

Dit zijn voorbeelden van het vervangen van relatief laaggeschoolde banen. “Hoe verder de techniek vordert, des te groter de kans dat ook het meer complexe denkwerk, het nemen van beslissingen en zelfs creatieve processen kunnen worden vervangen”, stelt de maker van de video “humans need not apply”. Zeker omdat robots steeds beter in staat zijn om zichzelf dingen te leren/ zelfstandig in staat zijn om de meest effectieve oplossingen te vinden voor uitdagingen.

Is deze ontwikkeling te stoppen.. en moeten we dat willen?

Als de technologische mogelijkheden beschikbaar zijn en er is economisch nut en/ of het maakt ons leven makkelijker, dan wordt het ingezet. Dat is wat het verleden ons leert. De vraag is denk ik niet: ”kunnen we of moeten we de ontwikkelingen proberen te stoppen?” maar meer: “Hoe kunnen we als organisaties en maatschappij het beste omgaan met dit gegeven?” De maker van de video stelt dat we nu moeten starten met nadenken over de toekomst: “Wat we gaan doen wanneer grote groepen mensen geen plek meer hebben op de arbeidsmarkt terwijl ze daar zelf niet direct iets aan kunnen doen?” Ons huidige welvaartssysteem loopt vast als grote groepen mensen geen werk en dus inkomen hebben. Gezien het tempo en de aard van de technologische ontwikkelingen -steeds meer banen lopen het risico te worden geautomatiseerd- wordt dit scenario steeds reëeler. We kunnen het ons mijns inziens niet permitteren om te blijven denken dat voor alle banen die verdwijnen er automatisch andere terugkomen, zoals dit tot nu toe altijd is gegaan. Het minste dat we kunnen doen is samen nadenken over mogelijke ‘what if scenario’s’.

Ik ben zeer benieuwd hoe u aankijkt tegen deze ontwikkeling: Welke impact zal de verdere ontwikkeling van technologie volgens u hebben op de toekomst van werk en de rol die dit heeft in onze levens? Is deze impact inderdaad zo groot als in “Humans need not apply” wordt gesteld? Moeten we samen op zoek naar andere scenario’s voor de verdeling van welvaart en werk? Of zal de toekomst een andere loop krijgen?

Waardeer dit blogbericht:
0
Getagged in: Innovatie Technologie

Don Griffioen is werkzaam bij Effectory en co-auteur van "HR-handboek: hoe moderniseer je je organisatie" en "Het verborgen potentieel van werkend Nederland".


Zijn overtuiging is: Om als organisatie ook in de toekomst succesvol te zijn is het noodzakelijk om het volle potentieel van medewerkers te benutten. Voor veel organisaties betekent dit een transitie naar meer mensgericht organiseren. Dit is waar hij organisaties met veel plezier en energie bij helpt. In dit soort transities komen zijn voorliefde voor nieuwe vormen van organiseren, leiderschap en organisatieverandering samen. Vanuit zijn rol bij Effectory adviseert hij organisaties specifiek over dit soort vraagstukken.


linkedin hover 32 twitter hover 32

Reacties