04
nov

Hoe groter de kloof, hoe mooier de brug

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 1878
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Zijn we, zoals Frans Timmermans stelt, verleerd hoe we het publieke debat op een fatsoenlijke manier moeten voeren? Is dit het na-ijleffect van de verzuiling die onze samenleving decennialang kenmerkte? Eén ding is zeker: van preken voor eigen parochie is geen overtuiging ooit veranderd. Integendeel.

Of ik, als ‘deskundige’ op het gebied van confronteren, weet hoe we grote maatschappelijke debatten beter met elkaar kunnen voeren? Ga er maar aan staan: Zwarte Piet of niet? Hoe vrij is de vrijheid van meningsuiting? Een dag zonder mening is een dag niet geleefd. We kennen weliswaar de dynamiek en de wetmatigheden van confrontaties. Maar toch, een pasklaar antwoord dient zich niet meteen aan. Hier ligt een uitdaging en ik pak die handschoen graag op.

Verschil is informatie

Nederland polderland: we zien water bij de wijn als ultieme uitkomst van elke onderhandeling. Het is prima thuiskomen met een smakeloos compromis, als het pleit maar beslecht is. Lang leve het harmoniemodel! Dat is jammer. Waarom accepteren we niet wat vaker dat we soms winnen en soms verliezen? Dat er verschil ontstaat tussen de een en de ander? Want verschil is waardevol, verschil is namelijk informatie. Kwalificaties hebben alleen betekenis in relatie tot hun tegendeel. Geen slim zonder dom of goed zonder slecht. Olympisch goud blinkt vooral omdat verliezers vier jaar moeten wachten of misschien nooit meer een kans krijgen. Hoe anders gaan wij buiten de sport met verschillen om? Daar dekken wij confrontaties graag toe met de verstikkende mantel der liefde.

Niks compromis!

De strijd om ‘het gelijk’ kent vele vaders: rancune, overtuiging, ego, macht of gewoon een slecht humeur. In de wederkerigheid van acties en reacties ligt - paradoxaal genoeg - niet alleen de oorzaak, je vindt er ook de oplossing van een conflict. Een goede bemiddelaar stimuleert juist de verbale en non-verbale confrontatie. Hij vergroot verschillen, versterkt tegenstellingen en voert de spanning op die in elk conflict besloten ligt. Niks compromis! Kijk elkaar aan en ga echt het gesprek aan, voel elkaars aanwezigheid en zie elkaars verschillen. Hoe ongemakkelijk is dat? Heel ongemakkelijk.

Alleen als partijen over en weer emoties zien en voelen, loopt opgebouwde spanning weg uit het conflict. Pas dan ontstaat ruimte voor luisteren, dialoog en een heldere kijk op elkaars belangen en motieven. Gelijk en ongelijk, schuld en onschuld, ze worden veel minder relevant en maken plaats voor inzicht, begrip en aanvaarding. Het zijn voorwaarden om echt de verbinding te kunnen maken. Donald Mac Gillavry zei ooit: ‘Hoe groter de kloof, hoe mooier de brug.’ Waarvan akte.

Asociale media

De noodzaak van tweerichtingsverkeer staat haaks op de manier waarop maatschappelijke debatten anno nu worden gevoerd. Vaak zijn sociale media het speelveld, zijn deelnemers anoniem en is deelname dus vrijblijvend. Hier regeert de onderbuik door de afwezigheid van een confronterende tegenpartij. Wie onbeperkt hard mag gaan, moet beschikken over zelfbeheersing om niet uit de bocht te vliegen. Erik van Muiswinkel ging in het Zwarte Pietendebat het duel aan en diende tientallen reageerders van repliek. De oud-Hoofdpiet bescheen tot in de nachtelijke uren de duistere hoeken van de anonimiteit. Er werd beledigd, gediscussieerd en beargumenteerd. Grenzen werden verkend, bepaald en verlegd. Het leidde tot ophef in de traditionele, offlinemedia. Enige uitleg bij Humberto’s Late Night bleek geen overbodige luxe.

Ook Diederik Samsom zocht persoonlijk de confrontatie met degenen die hem beledigden. Hij pakte  tot hun grote schrik  de telefoon. Weg anonimiteit, weg vrijblijvendheid. Waren ze het uiteindelijk met hem eens? Nee, zeker niet. Zagen ze in dat hun eerste reactie misschien wat overtrokken was? Ja, zonder uitzondering. Het concept sociale media kunnen we niet veranderen. De manier waarop we ermee omgaan wel.

Laat het conflict zijn werk doen

Wordt het tijd voor een Regisseur des Vaderlands? Iemand die het gezonde debat vormgeeft? Ik vermoed een betere optie: laat het conflict zijn werk doen. Bij talloze discussies is geen scheidsrechter. En dat is maar goed ook, want we leven in een vrij land. Debatten zijn soms ingewikkeld of pijnlijk. Maar confrontaties zijn grensbepalend. Waar grenzen liggen? Geen idee, de deelnemers bepalen. De tijd zal het leren.

Ook een beter maatschappelijk debat begint bij jezelf. Koester de confrontatie met andersdenkenden en stop de verkramping. Laten we verschillen leren zien en  als het even kan  een respectabele plek geven in de discussie. Wees dapper, laat de strijd om het gelijk los en accepteer dat je af en toe aan het kortste eind trekt. Daar worden we als samenleving vooral beter van. Wie durft?

Marco Doeser publiceerde deze column recent in het boek Communicatie verhaal halen 2016.

beeld: Pixabay

Waardeer dit blogbericht:
0

Marco bemiddelt in particuliere en professionele conflicten en is specialist op het gebied van conflictmanagement. Vanuit dat perspectief adviseert hij organisaties op het gebied van interne communicatie, betrekkingen, verandering en reputatie.


Op 16 september as. geeft hij via de HRUniversity de kennissessie De kunst van het confronteren. Kijk hier als je hierover meer wilt weten.


linkedin hover 32