25
juni

Overleven in een dynamische omgeving: helpt wendbaar organiseren?

Geplaatst door op in Wetenschap
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 7972
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Veel organisaties opereren in toenemende mate in een dynamische omgeving die wordt gekenmerkt door onvoorspelbare veranderingen die veel voorkomen en van invloed zijn op de organisatie. Om hierin te overleven dienen organisaties wendbaar te zijn.

Door: Mark Nijssen en Jaap Paauwe via Rijnconsult.

Wendbare organisaties kenmerken zich door managementactiviteiten die invulling geven aan drie vermogens of bekwaamheden: een 'schaalbaar' personeelsbestand, snelle en continue kenniscreatie en een op aanpassing gerichte organisatiestructuur. Aan de hand van vier cases in de sectoren van publieke omroepen en ingenieursbureaus verkennen we de aanwezige managementactiviteiten. De uitkomsten leiden tot de conclusie dat wendbare organisaties de toekomst niet proberen te voorspellen, maar zich proactief zo organiseren dat ze de dynamiek voortvloeiend uit onvoorspelbaarheid aankunnen.

Relevantie voor de praktijk

Het investeren in het voorspellen van de toekomst levert niet langer succes op in een dynamische omgeving. Het lijkt van veel groter belang om vooral aandacht te besteden aan bekwaamheden/managementactiviteiten die een organisatie in staat stellen te overleven in een dynamische omgeving.

Inleiding

De huidige economische crisis laat zien dat de financiële situatie van banken zorgt voor uitstel of afstel van projecten in veel verschillende sectoren. Hightechbedrijven zagen hun omzet van recordhoogte naar recorddiepte zakken in een periode van drie jaar. Productiebedrijven gingen in korte tijd van ondercapaciteit naar overcapaciteit. Bedrijven die niet in staat waren deze dynamiek op te vangen gingen onderuit of hadden hulp nodig van de overheid in de vorm van garanties, subsidies of werktijdverkorting. Organisaties hebben het over het algemeen moeilijk als de verandering in de omgeving sneller gaat dan hun vermogen om de verandering bij te houden (Foster en Kaplan, 2001). Zeker als deze veranderingen ook nog eens onvoorspelbaar zijn groeit de onzekerheid bij actoren in de organisatie (Duncan, 1972; Dess en Beard, 1984). Wij zien dat organisaties op zoek gaan naar nieuwe manieren om met deze dynamiek om te gaan. In deze nieuwe manieren proberen organisaties niet langer de onzekerheid die dynamiek met zich meebrengt te beheersen, maar juist te omarmen. Men heeft het dan over wendbaarheid en wendbare organisaties. In het Engelse taaldomein gaat het dan over 'agility' en 'agile' organiseren.

In dit artikel verkennen we het concept wendbaarheid, niet alleen vanuit de theorie, maar ook op basis van een viertal casestudies. Sinds 1991, met het verschijnen van het 21st Century Manufacturing Enterprise Strategy-rapport van het Iacocca Institute (Nagel en Dove, 1991), is er sprake van een groeiende interesse voor 'agility' of wendbaarheid. Gelet op de oorsprong van het concept is er in het begin vooral aandacht geweest voor wendbaar produceren. Sindsdien heeft het concept met name een vlucht genomen in de softwareontwikkeling. Daarnaast wordt wendbaarheid ook steeds breder toegepast in een organisatiecontext (Breu e.a., 2001). Voorbeelden hiervan zijn de toepassing van een wendbare strategie (Goldman e.a., 1995), wendbare 'supply chains' (Christopher, 2000), wendbare informatiesystemen (Huang, 1999), een wendbaar personeelsbestand (Van Oyen e.a., 2001; Qin en Nembhard, 2010) en wendbaar organiseren (Dyer en Shafer, 2003).

Onze centrale onderzoeksvraag luidt als volgt: Hoe vergroten organisaties hun wendbaarheid om daarmee het overleven in een dynamische omgeving veilig te stellen? Hiertoe ontwikkelen we een heuristisch raamwerk gericht op de vermogens of bekwaamheden die een wendbare organisatie hiertoe kan inzetten. Deze wijze van onderzoek doen is bij uitstek geschikt om exploratief onderzoek te verrichten naar uitzonderlijke gevallen (George en Bennett, 2005). Dit raamwerk leidt ons in de zoektocht naar concrete managementactiviteiten bij vier organisaties in een dynamische omgeving, alwaar we een casestudie uitvoeren. We richten ons daarbij op de volgende drie vermogens gericht op wendbaarheid: een 'schaalbaar' personeelsbestand, snelle en continue kenniscreatie en een op aanpassing gerichte organisatiestructuur.

We kiezen hierbij voor een benadering die meer omvat dan alleen maar een functioneel perspectief (bijvoorbeeld HRM) op wendbaarheid, waarbij de focus ligt op één specifiek aspect of onderdeel van de organisatie. We combineren hier de perspectieven van enerzijds strategisch HRM – gericht op het managen van personeelsstromen – met een Human Capital en Knowledge-based benadering gericht op kenniscreatie en de organisatorische inbedding vanuit een organisatie-ontwerpperspectief.

We starten echter met een korte bespreking van het begrip wendbaarheid. Hierbij gaan we in op de verschillen tussen wendbaarheid en flexibiliteit. Vervolgens ontwikkelen we het concept van wendbaar organiseren en de drie vermogens of bekwaamheden die daarbij horen. Daarna beschrijven we de onderzoeksmethodologie. Vervolgens bespreken we de belangrijkste resultaten uit de casestudies. We sluiten het artikel af met onze conclusies.

RijnconsultButton

 

Waardeer dit blogbericht:

Reacties