08
apr

Recensie - Slow Banking: De verkramping voorbij

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2155
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Het boek begint als een film: met vijftig kilometer per uur raast de auteur met zijn mountainbike langs de afgrond. Hij raakt het vertrouwen kwijt en zit verkrampt op zijn fiets. Gespannen probeert hij de controle over de situatie te krijgen. Dat lukt overigens matig. De parallellen met zijn vorige baan bij een retailbank zijn snel getrokken: ook daar ontbrak het niet aan ambities en mooie plannen.

Ook met de motivatie om deze te realiseren was weinig mis. Toch bleek steeds weer opnieuw dat er weinig van de grond kwam. Voor een belangrijk deel had dat te maken met externe factoren: tegenvallende commerciële resultaten, opeenvolgende reorganisatiegolven en verscherpte eisen vanuit het hoofdkantoor leidden ertoe dat positieve toekomstverwachtingen allengs plaats maakten voor negatieve angstsyndromen. Vertrouwen maakt dan snel plaats voor verkramping. Medewerkers en managers voelen zich gevangen in de ´spagaat tussen het voldoen aan regels versus het doen dan waar het werkelijk om gaat´.

In zijn boek Slow banking probeert Hans Kwakman niet alleen om de vinger op de oorzaken van deze spagaat te leggen, maar ook om een mogelijke uitweg te schetsen. Hij doet dit op persoonlijke, gedreven en genuanceerde wijze. In plaats van zijn kritische pijlen pats boem richting ´controle´ of ´het Angelsaksische systeem´ te richten, kiest de auteur voor de fijne nuance. Controles en systemen zijn een groot goed, vertelt hij ons. Mits goed uitgevoerd, dragen zij bij tot verbetering van vakmanschap, behoeden zij bedrijven voor fiasco´s en faciliteren zij creativiteit en groei. Het échte probleem zit hem in de overmatige fixatie op beheersing.

Die fixatie kent deels evolutionaire redenen: beheersing is een survivalmechanisme in mensen. Angst is cruciaal om te overleven. Deels wordt de drang naar beheersing ook gevoed door achterhaalde overtuigingen, veronderstellingen en praktijken. Zo zitten veel managers gevangen in allerlei als rationaal te boek staande ´geloofsovertuigingen´, zoals het geloof in de superioriteit van rationaliteit, het geloof in dé beste manier van werken of het geloof dat leren vooral neerkomt op reproduceren. Deze overtuigingen zitten ons onder de huidige omstandigheden van groeiende dynamiek en onzekerheid aardig in de weg. De fixatie op controle past eenvoudigweg niet in een tijd, waarin alles op zijn kop wordt gezet, waarin klanten beter, sneller en eerlijker bediend willen worden en waarin organisaties keihard op hun gedrag en verantwoordelijkheden worden aangesproken. In een poging om al die onrust om hen heen te bezweren, grijpen (bank)managers terug op oude gewoonten. In de praktijk betekent dit nóg meer sturen op meetbare resultaten, nóg meer gedetailleerde procesbeschrijvingen, steeds meer plannen en rapportages, steeds meer toezicht. Waar de druk en de angst om te falen groot zijn, wordt de toevlucht gezocht in vormen van 'ganzenlevermanagement': plannen worden er geforceerd doorheen gedrukt, hetgeen meestal ten koste gaat van het contact met medewerkers.

Is er een weg om uit deze verkramping te raken? Jawel, alleen vraagt dit wel de nodige moeite. In de eerste plaats moet je je bewust worden van de bestaande situatie. Daarnaast vraagt 'ontkramping' om een verschuiving van het mensbeeld. Pas vanuit een mensbeeld waarin niet controle, maar contact centraal staat, is het mogelijk om de 'leap of faith' naar ontspanning te maken. In de derde plaats zullen ook andere managementpraktijken toegepast dienen te worden. Concreet betekent dit dat managers niet zozeer streven naar betrouwbaarheid door middel van plannen en reguleren, maar dat zij vanuit een gedeelde en betekenisvolle visie te werk gaan. In plaats van te beheersen, doen managers er goed aan om te gaan sturen op prestaties. Sturen gaat over keuzes maken, je aanpassen aan wisselende omstandigheden, talenten de ruimte geven, vorm geven aan leerprocessen. Ook ligt een belangrijke ontkrampende taak van managers in het uitnodigen van mensen om na te denken over hoe de zaken gaan, door mensen te inspireren, maar door ze soms ook te confronteren met de 'brutal facts'.

'Slow banking' is een opmerkelijk boek. In tegenstelling tot de vele journalistieke publicaties over de val van banken, graaiende bankiers, exorbitante bonussen en frauduleus gedrag is de inhoud eerder alledaags te noemen. Het boek gaat over werknemers en leidinggevenden die elke dag proberen om het werk zo goed mogelijk te doen en daarbij steeds weer opnieuw met diezelfde spanning tussen controle en contact worstelen. Het boek is ook opmerkelijk omdat de auteur de gedistantieerde en theoretische blik voortdurend afwisselt met een weergave van zijn (diepere) persoonlijke ervaringen. Het hierdoor ontstane gelaagde karakter geeft zowel op organisatorisch als op persoonlijk niveau aan dat het anders moet en anders kan. Kortom een aanrader!

Een paar minpuntjes: in zijn ijver om aan te tonen hoe slecht het met de sector is gesteld, vergeet de auteur banken te noemen, waar het contact met wedewerkers en klanten wél is gerealiseerd. Ik denk hierbij aan inspirerende voorbeelden als Handelsbanken, Umpqua Bank en – nota bene een internetbank – First Direct. Het was interessant geweest mee te lezen over de factoren die tot een alternatieve én uitermate succesvolle koers hebben geleid. En dan die titel: 'Slow banking'. Ik weet niet wat ermee is beoogd, maar het boek is veel breder dan een verslag van wat gaande is binnen banken. Nu vrees ik dat de auteur zijn doelgroep al bij voorbaat heeft versmald tot een niche. Want sluwe bankiers zijn er genoeg, maar of dat ook geldt voor slowe bankiers?

Waardeer dit blogbericht:

Hans van der Loo is expert op het gebied van energiek veranderen. Als adviseur, publicist en spreker richt hij zich op het bevorderen van de kracht waarmee mensen, teams en organisaties in beweging te komen teneinde uitzonderlijke prestaties te realiseren. In het verleden werkte hij onder meer bij &Samhoud en Pentascope. Tegenwoordig is hij medeoprichter en eigenaar van betterday en EnergyFinder. Dit bureau is gespecialiseerd in de realisatie van krachtige en kortcyclische gedragsveranderingen en prestatieverbeteringen ('in 90 dagen veranderen met de spirit van een start-up'). Hans van der Loo is schrijver van de boeken 'Kus de visie wakker', 'We hebben er zin in', 'Energy Boost' en 'Vaart maken'.


linkedin hover 32 twitter hover 32

Reacties