11
dec

Niet kiezen, maar loten: geef de ondernemingsraden hun legitimatie terug

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 1612
  • 0 reactie
  • Afdrukken

De meeste ondernemingsraden hebben een dijk van een legitimatieprobleem. Je moet dat wel willen zien en niet direct in de verdediging schieten. Ik bewonder echt al die or-leden die zich een slag in de rondte werken. En ik vind het oprecht knap hoe menige or zich een positie heeft verworven bij zijn bestuurder.

Tegelijkertijd moeten we onder ogen zien dat er door het eeuwige gebrek aan kandidaten een medezeggenschapselite bestaat: een handjevol mensen bevolkt de ondernemingsraden, vaak vele termijnen achter elkaar.

Het gebrek aan kandidaten heeft naar mijn ervaring) niets te maken met gebrek aan interesse van medewerkers voor de ‘grotere’ zaken waarmee hun organisatie te dealen heeft: fusie, reorganisatie, personeelsregelingen, noem maar op. Het is de OR zelf. Je onderbreekt je loopbaan voor minstens drie jaar, je collega’s moeten je werk overnemen, je weet nooit hoe je baas op je kandidatuur reageert en je moet nog maar zien wat er van je baan over is als je termijn(en) erop zit(ten).

Je stelt je dus niet zo maar kandidaat: je bent een idealist, je offert je op of je hebt – het mag gezegd – een functioneringsprobleem en zoekt een vluchtheuvel. Aan dat profiel voldoen niet veel mensen en dus is het meestal een heel gedoe om kandidaten te vinden. Hoe vaak worden OR-verkiezingen niet afgelast omdat er te weinig resp. precies genoeg kandidaten waren?

Sommige beleidsmakers denken dat het kandidatentekort te maken heeft met de bevoegdheden van de ondernemingsraad. Die zouden te beperkt zijn en dus moeten worden versterkt. Een wereldvreemde gedachte met een averechts effect: je kan op je vingers natellen dat de drempel alleen maar hoger wordt.

Nee, het probleem zit in de verkiezingen. Die vergen dat je als medewerker de keuze maakt om gedurende een aantal jaren je kop boven het maaiveld uit te steken en je navenant te verwijderen van je roots, je afdeling en je werk. Dat is veel gevraagd, te veel gevraagd zo blijkt.

Ik pleit daarom afschaffing van de or-verkiezingen. Vervang het door loting. Vergelijk het met de juryrechtspraak in Amerika. Een eervolle burgerplicht.

Doordat iedere medewerker ‘in de prijzen’ kan vallen, verdwijnt als vanzelf de exclusiviteit die met het huidige kiessysteem is verbonden. Ook de vrijwilligheid verdwijnt: het lidmaatschap van de or is niet meer een keuze van enkele collega’s met ambitie, een groot hart of problemen, maar een plicht voor iedereen. Daarmee verdampen ook de huidige perikelen bij vervanging en terugkeer. Medezeggenschap is normaal. Medezeggenschap hoort bij je functie, bij ieders functie.

Ik weet ook wel dat er in het Amerikaanse jurysysteem oeverloze uitzonderingsmogelijkheden zijn geschapen, maar laten we afspreken dat we daar bij de medezeggenschap niet aan doen. Valt het lot op je, dan ben je het. Omdat er natuurlijk altijd obstakels zijn (van zwangerschap tot ziekte) maken we het aantal or-leden aanzienlijk groter: dan mis je een uitvaller niet direct.

Ik heb de laatste tijd mijn idee her en der gedropt. Velen vonden het leuk en verrassend. Natuurlijk kwamen er allerlei technische vragen en formele problemen waarop ik ook niet een twee drie het antwoord weet.

Kortom, als we het legitimatieprobleem van de ondernemingsraden met loting willen oplossen, hebben we nog heel wat werk te verzetten en missie te bedrijven. Ik vraag jullie om hulp: wie denkt en doet er met me mee?

Beeld: Pixabay

Waardeer dit blogbericht:
0

Paul Verburgt was jarenlang directeur van organisaties in de publieke en private sector en werkt nu als adviseur vanuit zijn bedrijf Minimalmanagement. Hij schreef de boeken Bazenbargoens, Heel Herkenbaar en het recent verschenen Minimal management.


linkedin hover 32 twitter hover 32