12
juli

De KPI, de foodprint en de footprint van een vrije uitloopkip

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 1783
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Een managementinstrument is hooguit een plattegrond, het is nooit de werkelijkheid zelf. Om de kaart en het gebied te kunnen blijven onderscheiden, moet je regelmatig toetsen of gebruikte KPI’s nog wel juist gekozen zijn en welk deel van werkelijkheid je over het hoofd ziet door juist deze KPI’s te kiezen.

Door Lia Hol en Guido van de Wiel

Dierenwelzijn en vrije uitloopkippen

Neem het voorbeeld van zogeheten vrije uitloopkippen. Eieren mogen verkocht worden als afkomstig van zogenaamde vrije uitloopkippen als er maximaal 12 kippen per vierkante meter zijn en er 12 vierkante meter aan vrije uitloop beschikbaar is. De term vrije uitloopkip en deze stelregel lokt de gedachte uit: dierenwelzijn is via deze regel verbeterd. Wie vervolgens daadwerkelijk op zo’n boerderij gaat kijken, kan een andere realiteit aantreffen. Via Lia Hol, verbonden aan het platform Duurzaam Nieuw Organiseren, hoorde ik over een boerderij, waar kippen daadwerkelijk de wettelijke ruimte inclusief vrije uitloop hebben, zoals deze is vastgelegd voor vrije uitloopkippen. Je ziet voor je dat een controlerend ambtenaar van de voedsel- en warenautoriteit vanuit deze sturing vanuit de systeemwereld al een goedkeurend vinkje zet bij de vraag: 'voldoende ruimte en voldoende vrije uitloop voor kippen'.

Onbeschermd

Maar wie, zo gaat de anekdote, daadwerkelijk gaat kijken wat er nu bij die boerderij gebeurt, zal zien dat de kippen weinig tot geen gebruik maken van die open ruimte. Als ze al gebruik maken van de vrije uitloop, blijven ze heel dicht bij de schuur en scharrelen ze amper door het weiland. Die kippen doen dat zelf. Nou, dat moeten ze zelf dan maar weten, zou de reactie kunnen zijn van de gemiddelde controleur. Wie nog beter gaat waarnemen, zal zien dat de kippen zich vrijwel constant aan de rand van de schuur ophouden, behalve aan het eind van de schutting waar wat bomen staan. Pas met die bomen als beschutting boven zich, maken deze kippen gebruik van de mogelijkheid om werkelijk vrij uit (en vrijuit) te lopen.

Wat is nu te leren uit deze leefwereld, uit de realiteit zoals deze zich werkelijk aan ons voordoet? Op een kale vlakte voelen deze beestjes zich geheel onbeschermd, ongetwijfeld ingegeven door het gegeven dat het bosvogels zijn: een bos is hun natuurlijke habitat. Het zit in hun aard om te willen schuilen voor natuurlijke vijanden, zoals roofvogels.

Het lijkt dan weliswaar een ‘juiste’ keuze om twaalf vierkante meter oppervlakte aan vrije uitloop als KPI te stellen voor vrije uitloopkippen, maar voor een werkelijk verbeterde scharrelruimte voor de kip, zou de KPI dus eigenlijk moeten luiden: een x aantal vierkante meters aan oppervlakte met natuurlijke beschutting van bijvoorbeeld bomen of struiken.

Scorebordmanagement

Het is een vorm van scorebordmanagement als managers zich blind gaan staren op kwartaalcijfers en omzetbedragen. In plaats van je blind te staren op de kaart, is het zaak te blijven waarnemen in het gebied zelf. Wie in gesprek gaat met medewerkers en klanten komt erachter dat deze groepen je vaak veel meer wezenlijke informatie kunnen geven dan dat kwartaalcijfers laten zien. Werken met KPI’s helpt om de complexe werkelijkheid te vereenvoudigen in een poging om te sturen op wat wezenlijk is. Maar wie als een kip zonder kop op KPI’s stuurt, en niet regelmatig toetst wat hij nu eigenlijk meet, loopt het gevaar dat de poging op beheersdrang uitmondt in een sturing die op papier weliswaar klopt, maar in de werkelijkheid geen enkele betekenis meer heeft.

Met grote dank aan Lia Hol van Duurzaam Nieuw Organiseren voor het delen van het oorspronkelijke voorbeeld van de vrije uitloopkip.

beeld: pixabay

Waardeer dit blogbericht:

Guido van de Wiel is organisatiepsycholoog en directeur/eigenaar van organisatieadviesbureau Wheel Productions. Hij houdt zich onder meer bezig met storytelling in organisaties. Altijd al een boek willen schrijven? Voor professionals die niet de tijd of de capaciteit hebben, schrijft Guido van de Wiel als ghostwriter 'managementboeken op maat'.

Guido is coach bij de business schools Rotterdam School of Management en Tias. Daarnaast is hij verbonden aan Verdraaide Organisaties en de Veranderbrigade. Eind 2015 is hij uitgeroepen tot 'Trendwatcher of the Year 15-16'.

Guido heeft voor HRcommunity verschillende interviews afgenomen met visionairs op het gebied van nieuw leiderschap en sociale innovatie. Deze interviews zijn gebundeld in het boek Innoveerkracht.