28
juli

Bevlogenheid, hoe het werkt

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2726
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Op de vraag hoe bevlogenheid ontstaat kunnen we een kort antwoord geven: uit de juiste balans tussen wat energie vraagt in het werk en wat energie geeft. Wat energie vraagt wordt ook wel aangeduid met 'taakeisen' en wat energie geeft met 'energiebronnen'. De balans tussen taakeisen en energiebronnen speelt de hoofdrol in de werking van bevlogenheid.

Wim Schuurmans publiceert zes blogs over de betekenis- en beleveniseconomie. Dit is het vierde deel. Lees hier ook het eerste, tweede en derde deel uit de reeks.

Taakeisen

Als we een baan of functie bekijken dan kent elke functie taakeisen. Taakeisen zijn die zaken in het werk die energie vragen. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld de fysieke belasting van machinebankwerker, de emotionele belasting van de verpleegster in een hospice, maar ook de mentale belasting van een luchtverkeersleider. Elke functie kent verschillende taakeisen die afhankelijk zijn van het type organisatie, de sector, het soort klanten maar ook de plaats en de tijd waarop het werk uitgevoerd wordt. De ervaring over de taakeisen verschilt van persoon tot persoon. Wat voor de ene medewerker een uitdaging in het werk is kan voor een andere medewerker een belemmering opleveren. Dit verschil in beleving heeft onder andere met de persoonlijke eigenschappen van medewerkers te maken, maar ook de kennis en vaardigheden die zij bezitten en het aantal jaren dat zij werkervaring hebben.

Voor medewerkers die net klaar zijn met hun studie en in een eerste baan aan de slag gaan, zal een taak een zwaardere belasting opleveren dan voor een collega die de functie al vijf jaar uitvoert. Dit komt omdat het starten met werken samengaat met een leerproces dat breder is dan de inhoud van het werk. Het leren kennen van de spelregels binnen de organisatie, ontdekken hoe lijnen lopen, en het primaire en secundaire proces en de verschillende afdelingen begrijpen, spelen hier een rol in. Samengevat zijn er verschillen in taakeisen per sector of beroep, verschilt de impact van taakeisen van persoon tot persoon en kunnen taakeisen over tijd, ook binnen eenzelfde baan, veranderen.

Werkgerelateerde energiebronnen

Naast de taakeisen beschikken we ook over energiebronnen waarmee de belasting van de taakeisen opgevangen kan worden. Deze energiebronnen kun je opdelen in werkgerelateerde energiebronnen en persoonlijke energiebronnen. Werkgerelateerde energiebronnen zijn op het werk aanwezig of te verkrijgen. Werkgerelateerde energiebronnen zijn aspecten van het werk die taakeisen kunnen bufferen en de daaraan gekoppelde effecten kunnen reduceren. Zo kan regelmatige feedback van een leidinggevende over de kwaliteit van het werk de baanonzekerheid aan het einde van een jaarcontract voorkomen. Werkgerelateerde energiebronnen zijn functioneel voor het bereiken van doelen en stimuleren persoonlijke groei, ontplooiing en actief leergedrag. Ze zorgen voor intrinsieke motivatie als ze psychologische basisbehoeften bevredigen zoals de behoefte aan autonomie, competentie en verwantschap.

Werkgerelateerde energiebronnen zijn autonomie in het werk, feedback van klanten, collega's of de leidinggevende, coaching, complimenten en waardering, maar ook sociale steun die collega's bij elkaar vinden. Deze energiebronnen zijn in meer of mindere mate in het werk aanwezig en met relatief weinig kosten te vergroten of te creëren. De werkgerelateerde energiebronnen zijn onder te verdelen in energiebronnen op organisatieniveau, zoals autonomie, beloning en baanzekerheid, en energiebronnen op interpersoonlijk niveau, zoals coaching door de leidinggevende, feedback over prestaties en sociale steun van collega's.

Persoonlijke energiebronnen

Dit zijn energiebronnen waarover een persoon beschikt en die los van het werk staan. Deze persoonlijke energiebronnen helpen net zoals de werkgerelateerde om de belasting van de taakeisen in het werk aan te kunnen. Voorbeelden van persoonlijke energiebronnen zijn zelfvertrouwen, optimisme, eigen effectiviteit en stressbestendigheid. Mensen met meer persoonlijke hulpbronnen zijn intrinsiek gemotiveerd en beter in staat om hun eigenbelang te bewaken. Ze streven doelen na die passen bij hun passie, persoonlijke interesses en opvattingen. Werkgerelateerde energiebronnen zijn zonder al te grote inspanning en investering te vergroten of te creëren. Medewerkers kunnen elkaar hier bij helpen en de organisatie kan dit faciliteren. Bij persoonlijke energiebronnen kan dit complexer zijn. Opmerkingen die je vaak in organisaties hoort zijn: 'Hij denkt altijd dat het glas halfleeg is, dat zal wel nooit veranderen' en 'Bij die pessimist is alles negatief, verwacht maar niet dat hij er anders tegenaan zal kijken'. Er is de afgelopen jaren uitvoerig onderzoek gedaan waaruit blijkt dat deze aannames niet terecht zijn. Ook persoonlijke energiebronnen kunnen met gerichte trainingen en oefeningen gecreëerd en vergroot worden.

Balans

Bevlogenheid ontstaat uit de juiste balans tussen taakeisen en energiebronnen. Dat vraagt om een extra toelichting, want wat is die juiste balans? Dat is voor elke medewerker in elke werksituatie anders. Je kunt een maximaal aantal energiebronnen creëren, ze worden echter pas functioneel als de taakeisen vragen om de inzet ervan. Zowel voor de organisatie als voor de medewerkers is bevlogen zijn de meest optimale vorm waarin je in het werk kunt staan. In de praktijk zien we helaas ook veel voorbeelden waarbij deze balans er niet is.

Eén vorm van disbalans is die waarbij de taakeisen in het werk groter zijn dan de energiebronnen waarover een medewerker beschikt. Medewerkers die langdurig met een te groot aantal taakeisen en te weinig energiebronnen kampen, ontwikkelen stressgerelateerde klachten die in het ernstigste geval kunnen uitmonden in een burn-out. Een andere vorm van disbalans is als medewerkers meer energiebronnen dan taakeisen hebben in het werk. Dit lijkt wellicht een comfortabele situatie, maar dat is het in de praktijk niet. Veel mensen kunnen zich die situatie niet concreet voorstellen; toch komt het vaker voor dan je wellicht in eerste instantie zal denken. Neem de functie van nachtportier of beveiliger van een kantoorpand of industrieterrein. Het grootste deel van de tijd zullen er zich geen spannende situaties voordoen en blijft het bij het bestuderen van een scherm. Ook op een willekeurig kantoor werken er medewerkers die te weinig te doen hebben of die niet meer op hun plek zitten. Denk aan de medewerkers die zich door opleiding hebben doorontwikkeld, maar er in de praktijk niets mee kunnen doen. Deze vorm van disbalans levert verveling en vermoeidheid op en kan uiteindelijk ook in ziekte uitmonden.

Hoe zorgt u voor een goede balans tussen taakeisen en energiebronnen?

Boek Wim Schuurmans

Waardeer dit blogbericht:
0

Wim Schuurmans (1968) is ondernemer, auteur en gepassioneerd spreker. Wim begon zijn carrière eind jaren tachtig als Apple-vertegenwoordiger. Na verschillende (management)functies bij diverse organisaties startte hij in 2001, gedreven vanuit passie voor klant- en merkbeleving, zijn eigen onderneming Experientis B.V.
Vanuit zijn geloof in de kracht van loyale klanten en bevlogen medewerkers richtte hij later Lerenenmotiveren.nl op. Ontwikkeling van medewerkers en het creëren van loyale klanten staan centraal bij zijn bedrijfsactiviteiten. Wim Schuurmans is te boeken voor lezingen via Assemblee sprekersbureau.


linkedin hover 32 twitter hover 32


 

Reacties