09
apr

Management summary ‘8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst’

Geplaatst door op in Boeken
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2257
  • 0 reactie
  • Afdrukken

We bevinden ons in de langste recessie ooit in de eurozone, zo meldt het Europees statistiekbureau Eurostat. Het aantal faillissementen is nog nooit zo groot geweest. Dit duidt volgens Michael Jongeneel, directeur Triodos Investment Management, onder meer op tekortschietend leiderschap. De economische crisis is volgens hem tevens een leiderschapscrisis, omdat kortzichtige managementkeuzes er een belangrijke oorzaak van lijken te zijn. Op persoonlijke titel schreef hij er samen met Guido van de Wiel een boek over: '8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst'. Een samenvatting.

Auteurs: Michael Jongeneel en Guido van de Wiel

Introductie

Het merendeel van de huidige leiders kijkt niet verder dan zijn eigenbelang en het belang van zijn organisatie. Vanwege deze beperkte scope kunnen negatieve bijeffecten zich ontwikkelen tot een disproportioneel formaat en uitmonden in een crisis. Naast deze noodzaak is er tevens behoefte aan nieuw leiderschap. Omdat de aankomende generatie meer zoekt naar authenticiteit en zingeving in het werk, vraagt zij om een andere manier van leidinggeven. De leider van de toekomst heeft niet alleen oog voor zichzelf en zijn eigen organisatie, hij staat ook in verbinding met de grotere context en brengt daarin álle belangen in balans. Leiders zullen voor hun keuzes putten uit een andere bron dan hun eigenbelang. Binnen dit leiderschap is het realiseren van win-winsituaties niet meer genoeg. Om zo concreet mogelijk aan dit nieuwe leiderschap inhoud te geven, beschrijft het boek van Michael Jongeneel en Guido van de Wiel 8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst.

8 essentiële stappen S-figuur

Stap 1: Streef gezondheid na

Deze eerste stap vormt de basis. Nodig, omdat leiderschap topsport is. Toch wordt 'Streef gezondheid na' vaak veronachtzaamd. Deze stap gaat over aandacht hebben voor zowel fysieke als mentale gezondheid. Voldoende slapen, gezond eten en genoeg bewegen zijn geen sluitstuk, maar een startpunt van leiderschap. De leider van de toekomst ontwikkelt verder zijn mentale gezondheid door een positieve grondhouding te oefenen en te accepteren wat er op zijn weg komt.

Stap 2: Schets je reis

Bij deze stap staat een leider voor de opgave om te weten te komen wat zijn Intentie en waarden zijn. Wat streef ik na? Welke impact wil ik hebben? Wat wil ik doorgeven (aan een volgende generatie)? Hij bepaalt met welke waarden hij op weg gaat om zijn Intentie waar te maken. Tevens vraagt hij zich af hoe zijn roadmap er ongeveer uitziet en wat eerste stappen kunnen zijn. Doordat een leider zijn reis vooraf schetst, kan hij zijn keuzes en handelen als leider hier steeds op afstemmen. De leider van de toekomst neemt de antwoorden op bovenstaande vragen als leidraad, maar raakt er tegelijkertijd niet te veel aan gehecht. Wie als leider immers te weinig aandacht heeft voor de ontwikkelingen in de wereld en te veel vasthoudt aan een vooraf opgestelde roadmap, staat niet meer open voor nieuwe inzichten die zijn koers kunnen beïnvloeden.

Stap 3: Sta open voor de context

Leiderschap bestaat voornamelijk uit het maken van keuzes. Voordat een leider een keuze maakt, moet hij de context met volle aandacht doorgronden. Anders vergroot hij het risico niet de beste keuze te maken, omdat hij zichzelf limiteert in de mogelijkheden die hij ziet. De leider van de toekomst doorgrondt de context diepgaand. Hij heeft oog voor de breedte van het hele veld aan stakeholders en indirect betrokkenen. Hij maakt onderscheid tussen de mens als medewerker en de mens als medemens. Hij probeert contact te maken met wat de ander denkt (IQ: intelligentiequotiënt), voelt (EQ: emotionele intelligentiequotiënt) en wat de ander inspireert en bezielt (SQ: spirituele intelligentiequotiënt). De leider van de toekomst stelt tijdens het waarnemen zijn oordeel zo lang mogelijk uit, om niet voortijdig deuren te sluiten en daarmee wellicht verkeerde conclusies te trekken.

Stap 4: Sta open voor jezelf

Een leider staat niet alleen open voor zijn externe omgeving. In deze stap richt hij zich ook op zijn binnenwereld. Deze stap ondersteunt hem bij het onderzoeken wat er in hemzelf is. Het vergt veel oefening om deze stap zuiver te kunnen doorlopen. Het is belangrijk voor een leider om goed te scheiden wat van hem, wat van een ander en wat van de omgeving afkomstig is: welke signalen (gedachten, gevoelens) zijn een gevolg van beïnvloeding door de omgeving, horen eigenlijk een ander toe en welke signalen blijven over die werkelijk uit hemzelf komen? Deze stap legt de nadruk op de inzet van het volle bewustzijn; niet alleen weet een leider wat hij denkt, ook beseft hij wat hij voelt en wat zijn lichaam hem vertelt. De leider van de toekomst realiseert zich de waarde van zijn intuïtie en onderbewustzijn. Hij probeert deze grote krachten zo goed mogelijk in te zetten.

Stap 5: Speur naar kansen

Nadat de leider van de toekomst zich heeft opengesteld voor de context én voor zichzelf, gaat het in deze stap om het speuren naar kansen. Het is de kunst om in te zien dat elke situatie kansen met zich meebrengt. De eerste kans is niet altijd de beste. Ondanks de druk van de buitenwereld dwingt een leider zichzelf om verder te kijken dan de eerste kansen. Hij vergroot het aantal opties, bijvoorbeeld door te differentiëren en te combineren, en geeft zichzelf zo meer keuzemogelijkheden. Bovendien vereist het zien van kansen soms een radicale verandering van het perspectief door cruciale aannames of het eigenbelang los te laten. Ten slotte realiseert een leider zich: hoe lastiger de situatie is, hoe harder hij moet speuren. Maar er zijn áltijd kansen.

Stap 6: Schep uit iederliefde

Deze stap vormt het hart van dit boek. Het raakt de kernvraag waar de leider van de toekomst voor staat: uit welke bron put hij om uit alle kansen de beste keuze te kunnen maken? 'Schep uit iederliefde' geeft hier antwoord op. In het privéleven is liefde vaak de belangrijkste leidraad. Waarom zou datgene wat ten diepste gelukkig maakt, voorbehouden zijn aan het privéleven? Waarom niet liefde ook in de zakelijke context als bron gebruiken? Het is daarbij belangrijk te beseffen dat er verschillende vormen van liefde zijn. De nieuwe term 'iederliefde' geeft aan dat het om liefde voor iedereen gaat, inclusief liefde voor jezelf.

Win-win-wín

Als een leider uit iederliefde put, kijkt hij verder dan zijn eigenbelang en zelfs verder dan win-win. Want het is niet meer voldoende wanneer een keuze alleen goed is voor een leider en voor een andere direct belanghebbende, maar de overige betrokkenen daarbij verliezen. Denk daarbij aan bijvoorbeeld de maatschappij, het milieu of de volgende generatie. De leider van de toekomst streeft naar 'win-win-wín'. Bij dit streven zoekt hij naar die keuzes die goed zijn voor hemzelf, voor de direct betrokkenen en voor 'de rest van de wereld'. Dat is driedimensionaal leiderschap. Bij het handelen vanuit iederliefde gaat het er dus niet om dat een leider zichzelf opoffert; hij heeft zichzelf ook lief, net zo veel als ieder ander. De leider van de toekomst zal meer en meer putten uit iederliefde als bron voor zijn keuzes.

Het werken vanuit iederliefde levert allerminst 'softe' leiders op. Keuzes die optimaal zijn voor het geheel, hoeven niet altijd optimaal te zijn voor elke betrokkene. Een keuze uit iederliefde kan voor een individuele medewerker nog steeds pijnlijk zijn. Ook in 'harde' bedrijfsculturen en lastige situaties is er altijd een beste keuze vanuit iederliefde. Het zal dan alleen wel meer moeite kosten om tot deze keuze te komen.

Toets achteraf

Leiderschap vanuit iederliefde is een antwoord op het leiderschap met eenzijdige focus op het eigenbelang en het organisatiebelang zoals beschreven in de introductie. Leiderschap vanuit iederliefde biedt een uitweg uit de huidige crises, omdat dit leiderschap oog heeft voor het totaal. Dit is bovendien waar de nieuwe generatie om vraagt en wat past in deze nieuwe tijd. Niet in de laatste plaats omdat mensen meer en meer mondiaal met elkaar zijn verbonden en zich in toenemende mate bewust zijn van hun verantwoordelijkheid voor het geheel.

Soms weet een leider direct wat de beste keuze is voor iedereen; de keuze vanuit iederliefde. Een andere keer is deze keuze moeilijker te zien. In beide gevallen toetst een leider achteraf of de keuze wel echt uit iederliefde gemaakt is. Het ego kan hardnekkig zijn en zijn invloed is bovendien grotendeels onbewust. Daarom is het toetsen van de keuze een integraal onderdeel van deze stap. Toetsing vindt onder meer plaats doordat een leider zijn Intentie en waarden achteraf naast zijn besluit legt en anderen om feedback vraagt.

Stap 7: Stimuleer actie en ontwikkeling

De keuze die de leider via de vorige stap 'Schep uit iederliefde' maakt, gaat hij nu realiseren in de praktijk. Keuze worden omgezet in acties. Hij stimuleert in deze stap niet actie om de actie, maar de handelingen die uit zijn keuze voortvloeien zijn zo veel mogelijk gericht op ontwikkeling: van hemzelf als leider, van de organisatie en van de maatschappij. Het gaat niet om het behalen van korte-termijnresultaten, maar om blijvende (gedrags)verandering, continue verbetering en duurzame ontwikkeling. Hiertoe zet de leider van de toekomst kwaliteiten in die het handelen uit iederliefde ondersteunen en bekrachtigen. Het gaat om kwaliteiten die een paradox in zich dragen en die stuk voor stuk iederliefde als grondtoon hebben: verwonderen en oordelen, verbinden en begrenzen, moed en kwetsbaarheid tonen, vertrouwen hebben en controle houden, vergeven en ingrijpen. Deze kwaliteiten voegt een leider toe aan bekende leiderschapskwaliteiten zoals het neerzetten van een visie voor de organisatie.

Stap 8: Stijg boven jezelf uit

'Stijg boven jezelf uit' vormt stap 8. Deze laatste stap maakt dat alle stappen tezamen een doorlopend pad vormen. De eerste zeven stappen vormen samen een 'S' (de titel van elke stap begint met een 'S'). Door de achtste stap transformeert de 'S' in een '8': deze '8' verwijst daarmee tevens naar het symbool voor oneindigheid. De leider tilt zichzelf via deze achtste stap steeds weer verder op. Hiertoe reflecteert hij integraal op het tot nog toe gelopen pad. Het vergt discipline om het pad continu te blijven volgen. Naarmate een leider dit iteratieve pad vaker doorloopt, verlaat hij het denken vanuit behoeften en werkt meer en meer vanuit een groeiend bewustzijn. Een leider zal zo steeds meer verantwoordelijkheid gaan dragen, voorbij de grenzen van zijn eigen organisatie. Op den duur gaat het eigenbelang gelijk lopen met het totaalbelang. Zo stijgt de leider van de toekomst langzaam boven zijn eigenbelang en boven zichzelf uit.

8 essentiële stappen 8-figuur

 

8EssentieleStappen 1

Waardeer dit blogbericht:

Guido van de Wiel is organisatiepsycholoog en directeur/eigenaar van organisatieadviesbureau Wheel Productions. Hij houdt zich onder meer bezig met storytelling in organisaties. Altijd al een boek willen schrijven? Voor professionals die niet de tijd of de capaciteit hebben, schrijft Guido van de Wiel als ghostwriter 'managementboeken op maat'.

Guido is coach bij de business schools Rotterdam School of Management en Tias. Daarnaast is hij verbonden aan Verdraaide Organisaties en de Veranderbrigade. Eind 2015 is hij uitgeroepen tot 'Trendwatcher of the Year 15-16'.

Guido heeft voor HRcommunity verschillende interviews afgenomen met visionairs op het gebied van nieuw leiderschap en sociale innovatie. Deze interviews zijn gebundeld in het boek Innoveerkracht.