29
mrt

Het is nooit eenzaam aan de top

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 3599
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Als je als leider eenzaam bent, creëer je dat zelf. Dat betoogt oud-lector en executive psychologist Paul Kop van Lagerweij in het onlangs verschenen boek Inside the leader's mind. Dit nieuwe boek van het European Leaderschip Platform bevat essays van 12 ELP-leden over leiderschap; over motieven, schaduwkanten en drijfveren. Een voorpublicatie.

Maar al te vaak, en al te gemakkelijk, wordt gezegd dat het eenzaam is aan de top. Maar als leiders dit werkelijk zo ervaren, dan hebben ze deze situatie zelf gecreëerd. Dit beeld past zeker bij dat van de leider als held – over wie we lezen in glanzende autobiografieën die we kopen op het vliegveld. Bij deze heldenstatus hoort de evenzo belangrijke statussymboliek: de held krijgt het mooiste kantoor, de betere auto, de jongere partner. Echter, dit concept van de leider als held is verouderd. Om succesvol te zijn, omringen moderne leiders zich met andere succesvolle, autonome personen, en vertrouwen op de onderlinge interacties om tot gestelde doelen te komen.

Wie zijn de volgers?

In de recente hausse aan academisch onderzoek naar leiderschap zijn vele modellen ontworpen en bestudeerd. Slechts enkele zijn in staat gebleken uit te leggen wat de eigenschappen van goed leiderschap zijn. Het dichtst in de buurt kwamen de onderzoeken die zich niet slechts hebben geconcentreerd op de leider, noch op de context waarin het leiderschap plaatsvond, maar juist ook op een ander belangrijk aspect: de volgers.

Een grote sprong voorwaarts is gemaakt door de auteurs Haslam, Reicher en Platow, middels de publicatie van hun boek De nieuwe psychologie van leiderschap, waarin zij het managen van de sociale identiteit als de drijvende kracht achter succesvol leiderschap benoemen.

Maar wat bedoelen zij met het managen van de sociale identiteit, en hoe verbind je autonome professionals? Effectieve, moderne leiders creëren een groepsidentiteit, waardoor elk lid van de groep zich voelt als 'één van ons' en daardoor bereid is zich in te zetten voor de doelen van de groep.

Het ‘wij’-gevoel creëren

De leider heeft hiervoor een aantal zaken nodig: een goed begrip van de dynamiek van in en uit-groepen; bedrevenheid in het managen van emoties; en constante reflectie op zichzelf en anderen. Eén van de meest essentiële aspecten van succesvol leiderschap is leren om te gaan met de sociale identiteit van de groep, en hoe deze om te smeden tot een warm geheel dat de groep beter maakt dan de som van haar delen. Door de gedeelde sociale identiteit, het 'wij'-gevoel, ontstaat een wederzijds vertrouwen, wat er weer toe leidt dat de groepsleden gemakkelijker komen tot gedeelde waarden en normen en een grotere betrokkenheid. Dit leidt tot een gevoel van welbehagen – iets wat wij allen ongetwijfeld kennen uit onze eigen groepslidmaatschappen van bijvoorbeeld familie, bedrijf, sociale kring, of land.

Het begrijpen van sociale identiteit is essentieel voor het begrijpen van niet alleen de dynamieken binnen en tussen groepen, maar ook voor het begrijpen van de evolutie van leiders. Het is namelijk juist dat wij-gevoel dat ervoor zorgt dat groepsleden zich verbinden aan de gezamenlijke doelen, zonder zichzelf in het proces te verliezen, en het is ook dit wij-gevoel dat leidt tot het gunnen van leiderschap aan hen die de groepswaarden en –normen het best vertegenwoordigen en uitdragen.

Uit de enorme hoeveelheid onderzoek blijkt, dat vier factoren een vereiste zijn voor succesvol leiderschap:

1. Leiders moeten de groep die zij willen leiden, vertegenwoordigen – zij zijn als het ware een prototype van de groep.
2. De leiders vertegenwoordigen naar buiten, maar moeten juist ook binnen de groep gedragen worden – zij zijn de helden van de groep.
3. Om hun invloed te vergroten, moeten de leiders de chef-kok van de identiteit zijn. De leiders managen de verschillen, en binden en verenigen de groepsleden en wat zij meebrengen.
4. Succesvolle leiders moeten hun invloed behouden – zij moeten visie kunnen omzetten in sociale realiteit door het stevig inbedden van de groepsidentiteit.

Modern leiderschap in 3 stappen

Bovengenoemde factoren kunnen in drie stappen worden vertaald naar effectief en succesvol leiderschap: analyseren, deelnemen, slagen.

  1. De eerste stap, analyseren, houdt in dat je de identiteit van de te leiden groep door en door begrijpt; de geschiedenis en de cultuur van de groep en hoe de leden met elkaar omgaan. De beste manier om dit te bereiken is lid te worden van de groep. Eerst door een volger te worden; te luisteren, kijken en leren wat deze groep verstaat onder een 'goed' groepslid. Uiteraard geldt hier de uitdaging, dat het voor de potentiële leider van een grote organisatie onmogelijk is vast te stellen welke dynamieken spelen in de verschillende geledingen van die organisatie, in de groepen of teams waar diegene uiteindelijk verantwoordelijk voor wordt. In een dergelijke situatie is het van belang coalities te smeden met de sleutelfiguren en -groepen in de organisatie, om via hen een beeld te verkrijgen van de sociale identiteiten die zij vertegenwoordigen.
  2. De tweede stap is deelnemen aan de groep. Hiervoor heb je naast inzicht in de groep, inzicht in jezelf nodig, en hoe deze factoren samenwerken. Het is niet genoeg dit inzicht verbaal te delen, non-verbale signalen en beelden zijn minstens zo belangrijk bij het overbrengen van de groepswaarden. De leider is niet alleen deel van de groep, diegene moet ook namens de groep optreden, zonder daarbij zijn invloed te gebruiken om er zelf beter van te worden. Belangrijke kwaliteiten van de leider die dit succesvol toepast zijn een bepaald niveau van extraversie, integriteit, en een grenzeloze interesse in de ander.
  3. Ten laatste moet een leider gezien worden als iemand die slaagt, omdat alleen de belofte van een glanzende toekomst de groep niet eindeloos motiveert. Hier geldt: Aim for the moon, reach the stars. De ambitie van de leider is altijd groter dan die van de groep. Uiteraard zorgt de leider op de eerste plaats dat de groep die zaken kan vergaren die voor de leden van belang zijn – materieel, symbolisch of spiritueel. Om dit te bereiken moet de leider eenieders mogelijkheden en valkuilen goed in beeld hebben, en de groepsleden motiveren het beste resultaat te behalen. Op de tweede plaats moet de leider samen met de groep werken aan een situatie waarin de groep kan werken volgens hun waarden. Daarvoor mobiliseert de leider het enthousiasme van de groep, en schept in samenwerking met de groep de voorwaarden voor succes, viert succesmomenten, en benoemt ze als stap naar deze ideale situatie.

Uit het bovenstaande blijkt wel, dat leiderschap geen eenvoudige opgave is. Echter, door consequent de drie stappen – analyseren, deelnemen, slagen – toe te passen, is effectief en succesvol leiderschap binnen handbereik. Wat moet derhalve voorop staan bij de leider? Het belang van de groep. Alleen dát moet de daden van de leider sturen.

Verder lezen?
Haslam, S. Alexander, Stephen D. Reicher, and Michael J. Platow. The new psychology of leadership. Psychology Press, 2011.
Inside the leader's mind

Boek hebben?
cover Inside the Leaders Mind

 

Wil je een gratis exemplaar van het nieuwe ELP-boek ontvangen? Lagerweij verloot drie exemplaren onder de lezers van hrzone.nl! Deel deze blogpost via Linkedin en vermeld Lagerweij (dat doe je door er een @ voor te plaatsen). 15 april maken ze via de Linkedin-pagina bekend wie de gelukkige winnaars zijn van dit inspirerende boek!

Beeld: Unsplash

Waardeer dit blogbericht:
Getagged in: Leiderschap

Paul Kop (1946) is lector Talentmanagement aan Hogeschool Leiden, sinds 2010. In 2011 hield hij zijn oratie: “Talentmanagement: een goudmijn”. Daarnaast is hij Algemeen Directeur en eigenaar van Lagerweij & Partners. Dit bureau adviseert bedrijven en instellingen inzake talentenanalyses en talentmanagement, organisatieverandering en assessments.


twitter hover 32 linkedin hover 32

Reacties