23
jan

De koorddans van de leider: hoe vind je de juiste balans?

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2301
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Is de leider één van ons of staat hij of zij er half buiten? Met de nadruk op coachend leiderschap en zelfsturing raakt de leider in een identiteitscrisis. Gaat het om verbinden of vertegenwoordigen? Meewerkend voorman of boegbeeld? Vijf HR-kopstukken schoven aan om te praten over identity leadership in een veranderend landschap.

We hechten steeds minder waarde aan standaard kwaliteiten die een leider moet hebben. Het is immers sterk afhankelijk van de opgave waar een team of organisatie voor staat, wat voor soort leider of leiderschap er nodig is. Toch wijst onderzoek naar bepaalde eigenschappen waarover een succesvol leider beschikt, zoals inzicht in groepsprocessen en de werking van in- en outgroups. Paul Kop, oud-lector en partner bij Lagerweij, verzamelde voor zijn artikel Het is nooit eenzaam aan de top de factoren die bepalend zijn voor het succes: hij of zij moet de groep naar buiten vertegenwoordigen, de individuele kenmerken verenigen en de groepsidentiteit versterken. Aan tafel licht Kop zijn standpunt verder toe: ‘Een modern leider vraagt zich af: “Hoe bespeel ik de groep? Ben ik in staat de groep een wij-gevoel te geven?” Goede leidinggevenden zijn in staat een groep bij elkaar te trekken en te verbinden. De moderne manager is een chef-kok van identiteiten.’

Dubbelrol voor de moderne leider

Dat maakt ‘verbinden’ de kerntaak van een modern leider. Robert Dollevoet, HR-directeur bij Volkswagen Pon Financial Services, verduidelijkt: ‘Het gaat er niet langer om dat een leider alleen de inhoudelijke kennis heeft. Hij of zij moet teamleden helpen bij het vormen en nemen van besluiten, hen inspireren en hen bewust maken van hun verantwoordelijkheden. Maar,’ waarschuwt Dollevoet, ‘in de rol van verbindingsofficier mag hij of zij nooit de normen en waarden het bedrijf uit het oog verliezen.’ Dollevoet onderstreept hiermee één van de grootste uitdagingen van het modern leiderschap: de balans vinden tussen verbinden en vertegenwoordigen.

Ook Jitze Reeder, directeur bij Lagerweij, herkent deze tweestrijd: ‘Hoewel een leider zich binnen een team opstelt als “een van ons”, dient hij tegelijkertijd het team naar buiten toe uit te dragen. Die opdracht komt voort uit de heersende identiteitsgedachte: de toegevoegde waarde van het team of de organisatie wordt zichtbaar in het umfeld.’ Hoe geeft een modern leider dan invulling aan een dergelijke taak? Reeder: ‘Die spanning tussen in- en extern opzoeken is cruciaal voor succesvol leiderschap. Trek je te veel naar binnen dan verdwijn je in het dagelijkse werk, ben je te extern gericht dan verlies je het contact met je volgers. Dit geldt zowel voor de CEO als voor een manager van een afdeling of een team.’

Leider van een zelfsturend team

Eén van de kenmerken van het veranderend landschap zoals hierboven genoemd, is de ‘verplatting’ van bedrijven. Anders dan je zou denken is er juist in horizontale organisaties een belangrijke rol weggelegd voor de identiteitgedreven leider. Aan hem of haar de taak om een team te ontwikkelen tot een zelfsturend team. Is dat niet een klassiek voorbeeld van je eigen graf graven? Dollevoet: ‘Dat geldt voor een leidinggevende die altijd roept dat zijn oplossing de beste is. Dat werkt remmend. Een leider van nu maakt gebruik van de jonge honden, verbeterpotentieel, en zorgt dat daar ruimte voor is. De nadruk ligt dus vooral op verbinden en ondersteunen, en dat blijft onmisbaar.’

Ook Marc Razoux, HR County Leader bij Honeywell, verdedigt de noodzaak van leiderschap, maar vanuit een ander oogpunt. ‘De hectiek van alledag laat ons soms het belangrijkste vergeten: de mens in de organisatie. De doelen die een organisatie wilt bereiken, worden gehaald door mensen. Als we mensen niet richting en kaders geven, hoe willen we dan doelen bereiken? Zeker op de lange termijn en voor de continuïteit van een bedrijf is dat onmisbaar.’

De groei van de gunfactor

Door je als leider ‘binnen’ een groep te begeven, creëer je een identiteit die tot betere prestaties leidt. Er is echter nóg een reden om je als leider ervan te verzekeren dat je gedragen wordt binnen de groep. Uit de bijdrage van Paul Kop bleek namelijk dat het succes van een leider deels wordt bepaald door zijn of haar heldenstatus binnen de groep. Dit komt onder andere omdat het leiderschap steeds vaker verkregen wordt op basis van een gunfactor. Kop: ‘Het fenomeen “gunnen” groeit. Je ziet dat succesvolle groepen of teams de leidinggevende taken gunnen aan één groepslid. Hij of zij moet daar wel van alles voor doen.’ Ester Zeeman, HR-directeur bij Allianz, bevestigt dit uit eigen ervaring: ‘In veel internationale bedrijven, bijvoorbeeld ook in België, is hiërarchie nog steeds belangrijk als het gaat om opvolging van de leider. Maar in de Nederlandse cultuur herken ik dit voor honderd procent.’

Kortom

Modern leiderschap heeft wel iets weg van koorddansen. Als leidinggevende in een moderne organisatie kan het bijzonder lastig zijn om de balans te vinden tussen de verschillende rollen die je vervult en de belangen die je behartigt. Maar juist door die spanning op te zoeken houd je beweging in  het team en bouw je met je ambitie en het delen van successen verder aan een gezamenlijke identiteit. Doordat de leider binnen en buiten de eigen eenheid gezien wordt als een boegbeeld wordt de persoonlijke identiteit versterkt.

Verder lezen?

Kop, Paul. Het is nooit eenzaam aan de top. http://www.hrzone.nl/leiderschap/leiderschap-artikelen/entry/het-is-nooit-eenzaam-aan-de-top.

Dit artikel is geïnspireerd op de HR Summit ‘Modern leiderschap’. Op 16 november 2017 kwamen kopstukken uit de HRtop100 bij elkaar om ervaringen af te zetten tegen de meest recente wetenschappelijke inzichten.

Met dank aan de inzichten en inspiratie van:
Ester Zeeman - HR-directeur bij Allianz
Robert Dollevoet - HR-directeur bij PON
Marc Razoux - HR Country Leader bij Honeywell
Paul Kop - oud-lector en partner bij Lagerweij  
Jitze Reeder - commercieel directeur bij Lagerweij

Tot stand gekomen dankzij de medewerking van Sabine Meekel

Waardeer dit blogbericht:

HRzone is het kennisplatform van HRcommunity. De redactie van HRzone bestaat uit een team van jonge en enthousiaste professionals met een passie voor HR. Contact opnemen met de redactie kan via .


twitter hover 32

Reacties