05
okt

Voorbij jezelf leren kijken

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2173
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Mensen vragen mij regelmatig: ‘Hoe kom je aan die vragen die je stelt. Kun je mij dat leren?’. Maar je hoeft niet te leren om vragen te stellen. Je hoeft alleen maar te leren kijken. Dan komen de vragen vanzelf. ‘Voorbij jezelf kijken’ noemde Griet op de Beeck dat bij Zomergasten, afgelopen zomer. En daarmee bedoelt ze om voorbij het eigen oordeel, mening, heilige huisjes of veiligheidsmarge te kijken.

Tegenoverdracht

Iemand die coach is heeft diep in zijn hart het heilige verlangen er voor anderen te zijn. Vaak omdat hij zelf heel goed het gevoel kent van te weinig erkenning en er alleen voor staan. Maar voordat hij de diepte van die pijn heeft doorvoeld, heeft hij in zijn cliënt al diegene gevonden die hij nodig heeft om dat gebrek te compenseren. Dat heet in vaktermen: tegenoverdracht. Zodra dit gebeurt, stopt de zelfanalyse. Dit betekent dat coaches soms zelf nog met dezelfde vragen worstelen als de mensen die bij hen komen. Hierdoor kunnen ze niet altijd adequaat met die situatie omgaan. Dit geldt nog meer in een relatie waar sprake is van bewondering, afhankelijkheid, liefde of macht. Denk aan scholen, het UWV en gevangenissen, maar ook thuis, in veel werkrelaties en wat ik hoor zelfs bij de bedrijfsarts. We zijn goed geworden in het wegkijken.

Rewind

Ik ben trainer Mindhacking Life en geef onder andere trainingen aan coaches en consulenten van het UWV. Tijdens een training oefenden wij Rewind, een onderdeel uit de training. In deze fase van de gespreksmethode wil ik een cliënt zo goed leren kennen dat ik op basis van diens verleden zoveel mogelijk kwaliteiten kan herkennen. Die kwaliteiten benoem ik vervolgens in het gesprek met de cliënt om hem te herinneren aan wat hij wel allemaal is, in plaats van wat hij allemaal niet is. Het bewust waarnemen en naar voren halen van alle kwaliteiten heeft nog een ander effect: het zorgt ervoor dat de coach zelf niet bezig kan zijn om zich een mening te vormen over wat hij hoort. De focus op kwaliteiten steekt daar een stokje voor. Hiermee ontstaat dus direct een andere bril of bejegening.

Denk aan de UWV-consulent die als kandidaat een jonge weduwe van 35 voor zich heeft. Zijn doel is om de kandidaat naar een baan te begeleiden. Deze kandidaat zou daar, gezien de leeftijd van haar kinderen en haar eigen capaciteiten, prima toe in staat zijn. De omstandigheden van deze mevrouw zijn volgens haar eigen zeggen echter te belastend. Ze is moe van het zorgen en ziek van verdriet.

Zijn focus op kwaliteiten werkt als een soort filter tegen het al te veel worden meegezogen in de zwaarte van het leven van de ander. En juist dit is een veelgehoorde klacht van mensen die binnen het UWV anderen coachen.

Focus op de ander

Het is zaak de gevonden kwaliteiten vervolgens niet te gebruiken om als een positivo het ego van de ander op te poetsen. Want dan gaat ogenblikkelijk de innerlijke criticus van de cliënt ermee aan de haal. De ‘brompot’ die we allemaal in ons hebben en ons behoedt voor van alles en nog wat. Deze kan het maar zo heel verdacht vinden als er iets positiefs aan de orde komt. Dat moet echt getimed worden, maar ook daar hoef je niet over na te denken; met de volledige focus op de kwaliteiten van de ander en niet op jezelf, gaat dat op een gegeven moment vanzelf.

Terug naar het voorbeeld: stel dat de cliënt dit gesprek als volgt begint: ‘Sorry dat ik niet op het sollicitatiegesprek ben verschenen. Ik had er gewoon echt geen zin in.’ Let wel, een uitspraak als deze kan de kandidaat haar uitkering kosten. ‘Wat eerlijk dat je dat zegt, juist ook omdat er voor jou zoveel van dit gesprek afhangt’. Hij ziet dus de kwaliteit, spreekt deze uit en hij meent ook wat hij terugkoppelt. Daarmee verandert hij meteen de sfeer. Uit een levensverhaal vol tegenslagen licht de consulent immers ineens iemands kwaliteiten uit.

De consulent in opleiding luistert aandachtig en laat de kandidaat echt haar verhaal doen. Ondanks de zwaarte van het verhaal, wat bij hem vaak de neiging oproept ‘het gesprek kort te houden’ blijft hij aandachtig terwijl hij af en toe een kwaliteit benoemt die hij hoort. Doorzettingsvermogen, draagkracht, consequent, veerkrachtig, doelgericht. Als de vrouw uitgepraat is, zegt hij dat hij met groeiende bewondering heeft zitten luisteren. Iemand die dat allemaal kan en doet. De vrouw kijkt verbaasd en recht haar rug. Ze kijken elkaar aan. Er valt een korte stilte. Net als hij wil zeggen ‘wat zullen je kinderen trots op je zijn, dat jij hun moeder bent’, schiet er een brok in zijn keel. Hij knippert en kijkt vertwijfeld naar mij. ‘Shit, ik laat me bijna even gaan!’ Vanaf de zijlijn spreek ik hem bemoedigend toe.

Gelijkwaardigheid

Dit is dus wat er gebeurt als je voorbij jezelf kijkt. En omdat voelen ons kwetsbaar maakt, is dit ook de reden waarom we het niet doen. We laten het niet graag toe. En al helemaal niet hier. Want jij bent de consulent die het allemaal zo goed weet. En zij is de cliënt die zogenaamd aan jou moet gaan uitleggen wat ze verkeerd heeft gedaan. Maar nu is er iets anders ontstaan. Je hebt nu contact, er is respect en er vindt afstemming plaats tussen twee mensen. Misschien zegt wat je nu voelt iets over jou, misschien iets over haar. Maar dat maakt nu helemaal niet uit. Er is herkenning. En daarmee ook gelijkwaardigheid.

Ik zeg tegen de consulent in opleiding: ‘Jij kan op dit moment zelf de keuze maken hoe je verder wilt gaan: sluit je de gevoelspoort en ga je verder met je protocol of kijk je wat er gebeurt als je dat niet doet. Welke vraag komt nu bijvoorbeeld in je op? Je zou kunnen overwegen om die vraag aan de cliënt te stellen.’

Dan vraagt hij aan de cliënt: ‘Wat zou jij nou echt willen?’ Er spreekt zoveel warmte en oprechtheid uit, dat deze alleen nog maar met dezelfde oprechtheid kan worden beantwoord. Er ontwikkelt zich in het vervolg een gesprek van mens tot mens, gericht op de toekomst. De consulent zegt nog steeds dat hij haar uitkering zal moeten korten. De ander zegt nog steeds dat ze daar van baalt. Maar ze zegt ook dat ze het wel snapt. Aan het einde van dit gesprek gaan deze mensen met een passend gevoel van eigenwaarde en een hoog zelfbewustzijn weer met hun leven aan de slag.
De ene met het vinden van toch die vaste baan. De ander naar het volgende gelijkwaardige gesprek.

Dit is een voorbeeld van een interventie vanuit Mindhacking Life. Vanuit de gespreksmethode van Mindhacking Life geldt:

  • alles uit kwaliteiten bestaat, en;
  • ieder resultaat is welkom en het begin van iets nieuws.

Mindhack

Deze uitgangspunten en de aandacht voor kwaliteiten zorgen ervoor dat deze vorm van begeleiding in veel situaties direct ruimte creëert. Naarmate de cliënt meer weerstand laat zien, wint het pareren van de weerstand door een kwaliteit te benoemen aan kracht. Het verschil neemt toe tussen wat de cliënt verwacht dat de consulent zal gaan zeggen en doen en hetgeen de consulent daadwerkelijk zegt en doet. De kloof tussen deze verwachting en de werkelijkheid zorgt voor een mindhack: het zorgt ervoor dat veel automatische gedachten (ik ben de moeite niet waard, ze denken toch dat ik niets kan) ineens geen geldigheid meer hebben en als sneeuw voor de zon verdwijnen.

beeld: unsplash

Waardeer dit blogbericht:
0

Aangetrokken door het enorme uitval percentage van jongeren in het MBO, zette Esmée haar eerste stappen als coach in het onderwijs. Daar ontwikkelde zij een lesmodule die Mindhacking Life heet om met jongeren in gesprek te komen over zichzelf en hun visie op hun leven. Van daaruit ontwikkelde zij een gespreksmethode waarmee ze op een ander manier het contact kon aangaan dan dat ze gewend waren. Het gevolg was minder uitval en motivatie om weer mee te doen. Inmiddels wordt de methode ook in het bedrijfsleven, thuis en bij re-integratie bedrijven toegepast. De gespreksmethode voorziet in tools en een zienswijze, die ze Mindhacks noemt, waarmee het automatisme van het denken om de tuin wordt geleid. Dit leidt tot een open en oordeelsvrije aanpak die aangevuld met een eigen vragenlijn veel sneller en met minder moeite tot motivatie, autonomie, een beter zelfbeeld en gelijkwaardige gesprekken leidt


.linkedin hover 32