13
sept

Boksen als metafoor voor communiceren onder druk

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2912
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Boksen is een uitstekende metafoor voor communiceren onder druk. De werkvorm laat zien hoe snel onze instincten het overnemen zodra we onder druk komen te staan. Bovendien kunnen we door boksen aan den lijve ervaren hoe we van instinctief reageren kunnen komen tot bewust acteren.

Sparren in de boksring als metafoor voor communiceren onder druk

In mijn praktijk zie ik veel mensen die aangeven het een opgave te vinden om tijdens spanningsvolle situaties de spanning de baas te blijven. Onder druk van deadlines, kwaliteitseisen of persoonlijke overtuigingen, blijkt het steeds weer een enorme uitdaging om met een gesprekspartner tot de vereiste resultaten te komen. Vergeleken met het boksen bevinden we ons in een boksring waarbij de bokshandschoenen van een sparring partner vanuit steeds weer verschillende hoeken én in verschillende combinaties op ons af blijven komen. De dreiging om door de ander geraakt te worden, roept een instinctieve reactie op. Hierdoor zijn we niet meer in staat om bewust te acteren, waardoor we onbedoeld veranderen van een sparringpartner in een vechtersbaas of angsthaas.

Fight, Flight, Freeze response

Om te begrijpen hoe boksen als metafoor werkt, is het handig om eerst te weten hoe ons brein in elkaar steekt. Ons brein heeft een instinctief deel en een cognitief deel. In het instinctieve deel huist de amygdala. De amygdala is betrokken bij het ervaren, verwerken en aansturen van emoties. Het zorgt er onder andere voor dat je gebeurtenissen onthoudt, zodat je deze in de toekomst of tegemoet treedt of vermijdt. Bij een nieuwe gebeurtenis vergelijkt de amygdala dit event ‘quick and dirty’ met de opgeslagen gebeurtenissen en reageert bij dreigend gevaar in nog geen vijfde van een seconde met een fight, flight of freeze (FFF) response. Als je bijvoorbeeld tegenover iemand staat en de bokshouding aanneemt, kan deze persoon als gevolg van de FFF-response eveneens een bokshouding aannemen, achteruitdeinzen of juist verstarren.

Het cognitieve deel van het brein is verantwoordelijk voor al onze verstandelijke processen en maakt dat we ons bewust kunnen zijn van onze handelingen. De intensiteit waarmee de FFF-response wordt geactiveerd, hangt direct samen met de mate waarin we ruimte ervaren om ons bewust te zijn van wat we doen.

Boksen is als metafoor voor communiceren onder druk ook inzetbaar bij thema’s, zoals:
  • Teamontwikkeling
  • Conflicthantering
  • Mentale Weerbaarheid
  • Teambuilding
  • Omgaan met weerstand

 De Fight, Flight, Freeze response in communicatiesituaties

Welke vertaling kunnen we nu maken naar communicatiesituaties in organisaties? Gebleken is dat een discussie in de ja-maar-sfeer eveneens de FFF-response triggert. Dit mechanisme is op deze manier in staat de controle over ons bewustzijn over te nemen. De vrijgekomen adrenaline zorgt ervoor dat de luisterdeur van het communiceren dichtslaat en we niet meer open staan voor de ander. Hierdoor kunnen de volgende dingen gebeuren:

  1. We verharden door argumenten en tegenargumenten te gebruiken; dit om de ander maar te overtuigen van ons gelijk of om ons ongelijk niet te willen toegeven (Fight) of;
  2. we gaan – bang voor een confrontatie – de discussie juist uit de weg (Flight) of;
  3. we weten niet hoe te reageren en verstarren of wel ‘slaan dicht ‘(Freeze).

Voorbeeld bij de laatste reactie: een collega in een gesprekssituatie gedraagt zich dominant tegenover een andere collega. Hij verheft zijn stem en biedt totaal geen ruimte voor interactie. De amygdala van de andere collega neemt waar dat dit gedrag lijkt op dat van zijn vader in zijn jeugd. Als kind zijnde verstarde hij bij dit gedrag. De FFF-response zet dezelfde response in werking als vroeger. Hij verstart en hij weet niets meer te zeggen.

Hoe verstand en instinct op elkaar inwerken tijdens het boksen

Vóór het sparren kun je inschatten in wat je eerste impuls zal zijn als je gaat boksen. Na het sparren wordt je je ervan bewust of je inschatting afwijkt van wat je daadwerkelijk hebt gedaan en of je instinctief hebt gereageerd of bewust hebt geacteerd. Een voorbeeld van een instinctieve reactie:

Ervaring deelnemer: ‘In het begin van de workshop werd mij gevraagd wat mijn impuls zou zijn als ik zou gaan sparren met een collega. Ik ken mijzelf en ben iemand die altijd eerst afwacht en daarna pas besluit welke actie ik inzet. Dat dacht ik bij het boksen ook. Maar niets bleek minder waar. Na de start raakte ik direct in een ‘clash’. Ik besef dat ik mij instinctief heb laten leiden door de spanning, bang om zelf een klap te krijgen’.
Norbert Massereeuw Directeur Nodema

 

Hoe om te gaan met de Fight, Flight, Freeze response

Als onder druk de FFF-response het van ons bewustzijn heeft overgenomen, zijn we overgeleverd aan instinctief gedrag en missen we het vermogen om bewust te acteren. Hoe nu dit vermogen te herwinnen? Omdat de response bij het boksen snel wordt opgeroepen, kunnen deelnemers tijdens ‘gevechtjes’ experimenteren hoe ze in drie stappen van instinctief reageren tot bewust acteren kunnen komen.

Stap 1: Terug naar de basis

Boksen begint met het aannemen van de juiste houding, nog voor je je op de ander richt. Veelal schieten deelnemers van meet af aan in de aanval of zijn gefixeerd op een aanval van de ander. Maar allereerst dien je er voor te zorgen dat je letterlijk op beide benen gaat staan. Van hieruit check je je spanning, neem je ruimte in en baken je je grens af. Eenmaal in balans, dankzij een stevige middenpositie, heb je mogelijkheden om in iedere gewenste richting te bewegen. Om de vertaling te maken naar het werk; start elk gesprek door eerst fysiek een middenpositie in te nemen. Deze middenpositie kan zittend of staand ingenomen worden. Check vervolgens de ademhaling en breng de aandacht in het hier en nu. Ervaar dat een gesprekspartner je nu niet meer snel van je stuk zal weten te brengen, wat er ook op je afkomt.

Stap 2: Sluit aan bij de ander

Vanuit balans sluit je vervolgens aan op de boksstijl van de sparringpartner. Dit om in te kunnen schatten waar zijn sterke en kwetsbare kanten liggen. Dit doe je door in de ruimte van de ander te komen met verkennende stoten en schijnbewegingen. Daar waar mogelijk tast je de boksreflexen van de ander af om te weten hoe de ander reageert op een stoot. Als je in een verdedigende positie gedwongen wordt, kun je afweren of achteruit stappen. Door achteruit te stappen, creëer je ruimte en overzicht. Vergelijk deze acties met een gesprekssituatie: daar sluit je vanuit balans aan bij de communicatiestijl van je gesprekspartner, je onderzoekt in hoeverre je gesprekspartner meer aan de zend- of luisterkant zit. Hierdoor ontstaat het vermogen bewust te acteren in plaats van instinctief een argument met een tegenargument te pareren. Ook hier kun je ruimte en overzicht creëren door bewust bijvoorbeeld eerst het argument van de ander samen te vatten. Dat is een hulpmiddel om je eigen systeem niet op tilt te laten gaan en je geeft ermee aan dat je het argument van de ander hebt gehoord.

Stap 3: Richt je op win - win

Wanneer je tijdens het boksen hebt kunnen aansluiten bij de stijl van de ander, kun je onderzoeken hoe het principe ‘gedrag roept gedrag op’ kan leiden tot een win-win situatie. Als de ander in een gesloten bokshouding blijft, zal iedere poging om de ander te raken; de gesloten bokshouding versterken. De ander dekt zich dan letterlijk in. Als je zelf met iets meer afstand en een meer open bokshouding gaat sparren, nodig je de ander uit zijn bokshouding ook wat meer open te stellen en initiatief te nemen. Als je in gesprekssituaties hebt kunnen aansluiten bij je gesprekspartner, kun je het principe ‘gedrag roept gedrag op’ in allerlei situaties toepassen. Door bijvoorbeeld tijdens een discussie aandachtig te luisteren en ruimte te bieden, wordt het voor de ander makkelijker zich open te stellen.
Door in de boksring de drie stappen (terug naar de basis, sluit aan bij de ander en richt je op win-win stelselmatig te oefenen), leren deelnemers hun FFF-response de baas te blijven. Juist hierdoor ontstaat ruimte en overzicht om onder alle omstandigheden bewust te acteren. Pak dus de handschoen op en communiceer onder druk naar een win-win!

beeld: 123RF

Waardeer dit blogbericht:

Rob Rijk is senior trainer en coach op het gebied van persoonlijke- en teamontwikkeling en heeft een praktijk waar hij cliënten therapeutisch begeleid. Zijn eigen freeze-ervaring als bokser tijdens de halve finale van de NK waar hij volledig blokkeerde, maakte hem uiteindelijk specialist en trendsetter op het gebied van mentale training voor sporters. Sinds de negentiger jaren zet hij deze kennis en ervaring ook in bij bedrijven en instellingen.


linkedin hover 32 twitter hover 32