01
dec

Een robuuste sociale zekerheid: zes voorwaarden en een oplossing

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2666
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Het kabinet Rutte II zal geen plannen meer presenteren voor loondoorbetaling bij ziekte of voor zzp’ers zonder financieel vangnet bij arbeidsongeschiktheid.

 

Deze twee nauw samenhangende sociale zekerheidsdossiers schuiven door naar de volgende kabinetsperiode, zo werd onlangs duidelijk. Een mooie aanleiding om te verkennen aan welke randvoorwaarden een passende oplossing moet voldoen. Zes voorwaarden én de contouren van een robuust stelsel voor zieke werknemers en zzp’ers, gebaseerd op onze ervaringen als private uitvoerder sociale zekerheid.

Door: Maudie Derks (algemeen directeur) en Leo Bil (directeur sociale zekerheid), Acture

Lees ook het position paper

Deze blog is een samenvatting van het position paper Een robuust stelsel voor zieke en arbeidsongeschikte werknemers én zzp’ers: noodzaak, kansen & perspectieven, (Acture, 2016). Dit bevat naast een nadere uitwerking van onderstaand voorstel ook overzichten van de gevolgen voor werkgevers, werknemers, zzp’ers, verzekeraars, toezichthouders en overheid. Vrij te downloaden!

Heroverweging is dringend noodzakelijk

Eén ding staat vast: het is dringend noodzakelijk om het sociale stelsel voor ziekte en arbeidsongeschiktheid te heroverwegen. Dat steeds meer onderzoeken vraagtekens plaatsen bij de huidige verdeling van verantwoordelijkheden en lasten is hiervoor niet eens het voornaamste argument. De dagelijkse praktijk is simpelweg dat steeds meer werkgevers risicomijdend gedrag vertonen, een trend die zich vertaalt in een sterk gestegen aantal zzp’ers. Dit zorgt niet alleen voor verlaging van de premie-inkomsten, maar ook voor grotere druk op de publieke middelen. Want naarmate meer werkenden het zonder ander financieel vangnet moeten stellen, stijgt de kans dat arbeidsongeschiktheid leidt tot een beroep op de bijstand. Dit is uiteindelijk financieel onhoudbaar.

Het stelsel is niet in evenwicht

Wat minder bekend bij het grote publiek, maar daarom niet minder storend, is dat het hybride stelsel daarnaast nog steeds ingebakken fouten bevat. Hierdoor zijn er, ondanks herhaalde pogingen om een gelijk speelveld te scheppen, nog altijd elementen die het evenwicht verstoren:

  • UWV is naast publieke uitvoerder ook toezichthouder. Deze vermenging van taken laat zich moeilijk verenigen met de principes van concurrentie op een gelijk speelveld.
  • Binnen de Ziektewet mag alleen UWV beschikkingen afgeven die vatbaar zijn voor bezwaar en beroep. Dit verhindert eigenrisicodragers om werkelijk zelf verantwoordelijkheid te nemen: zij moeten iedere beschikking die zich voordoet bij UWV aanvragen. De constructie voegt bovendien niets toe. UWV controleert immers (jaarlijks) of private uitvoerders correct omgaan met het recht op en de hoogte en duur van uitkeringen.

De politiek is er nog niet uit

De politiek heeft onderkend dat doorgaan op de huidige weg geen optie is. Het blijkt echter niet eenvoudig om houdbare en voor alle betrokken partijen aanvaardbare oplossingen te formuleren. De diverse belanghebbenden hebben hun standpunten ingenomen, er is onderzoek gedaan en de Sociaal-Economische Raad (SER) broedt op een advies. Maar het is duidelijk dat de beslissingen worden overgelaten aan de regeringscoalitie die na de verkiezingen van 15 maart 2017 tot stand komt. Het is dan ook geen toeval dat vrijwel alle politieke partijen in hun verkiezingsprogramma aandacht besteden aan de toekomst van de sociale zekerheid.

Zes voorwaarden voor een houdbaar stelsel

Als private uitvoerder sociale zekerheid heeft Acture de voorbije jaren veel ervaring kunnen opdoen met wat bij ziektebegeleiding en re-integratie wel en niet werkt. Op basis hiervan komen wij tot de volgende zes voorwaarden voor een toekomstbestendig stelsel van sociale zekerheid:

  1. Houd de werkgever financieel betrokken bij de re-integratie. Hij is de enige die daadwerkelijk loonwaarde kan creëren, of een opdracht kan verstrekken waarmee een zzp’er inkomsten verwerft.
  2. Behoud de Poortwachterverplichtingen voor werkgever en werknemer. Ze dragen aantoonbaar bij aan het beperken van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid.
  3. Verkort de periode van loondoorbetaling en premiedifferentiatie in de Ziektewet en de WGA. In haar huidige omvang leidt deze bij werkgevers tot ontwijkgedrag.
  4. Toets arbeidsongeschiktheid periodiek en objectief. Zeker in de eerste vijf jaar is de situatie geen statisch gegeven, maar aan verandering onderhevig én te beïnvloeden.
  5. Bied alle soorten inkomens een vangnet bij arbeidsongeschiktheid. Deze situatie overkomt mensen, ze kiezen er niet voor. En beperking van de inkomensgevolgen is een collectief belang.
  6. Bevorder een gelijk speelveld en effectieve re-integratie. Voorkom dat de slager zijn eigen vlees keurt en laat werkgevers die dat willen, ook werkelijk zelf verantwoordelijkheid nemen.

Een oplossing in drie delen

Hieronder schetsen wij de contouren van een nieuw stelsel voor de verzekering van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Uiteraard voldoet ons voorstel aan de zes voorwaarden voor een goed werkend en toekomstbestendig stelsel. Het valt uiteen in drie delen: werkgever en werknemer, zzp’ers en tot slot het hybride stelsel.

1. Werkgever en werknemer

  • Eén jaar loondoorbetalingsplicht bij ziekte, bij zowel vast als flexibel personeel.
  • Alle werkgevers verplicht eigenrisicodrager voor de Ziektewet.
  • Hybride WGA-stelsel met koppeling WGA-vast en WGA-flex.
  • WIA-entreekeuring na één jaar ziekte; na twee jaar herbeoordeling op basis van Poortwachter.
  • Beperking WGA tot vijf jaar; sanctie voor onvoldoende inspanningen maximaal nog eens vijf jaar.
  • Directe en volledig doorbelasting publieke WGA-uitkeringen aan grote werkgevers. Glijdende schaal voor middelgrote werkgevers en collectieve premie voor kleine werkgevers.
  • De IVA blijft als aparte regeling bestaan.

2. Zzp’ers

  • Verplichte private basisverzekering arbeidsongeschiktheid, aanvullingen naar behoefte.
  • Geen beperkingen of intredekeuring bij de basisverzekering.
  • Controle aanmelding via de nieuwe toekenning van zzp-status waar de fiscus nu aan werkt.
  • In het eerste jaar dekking op het niveau van het minimumloon, vanaf het tweede 70% hiervan.
  • Eigenrisicotermijn van zes weken, daarna uitkering tot uiterlijk AOW-leeftijd.
  • Beoordeling van de arbeidsongeschiktheid door een bedrijfsarts volgens Poortwachternormen.
  • Begeleiding, keuring en sanctionering zoals bij de Ziektewet.
  • Nominale verzekeringspremie circa € 100 per maand.
  • Bij arbeidsongeschiktheid eenmalig een eigen bijdrage van € 100 voor begeleidingskosten.

3. Hybride stelsel

  • Toezichttaken UWV gaan naar een nieuwe, onafhankelijk opererende, publieke toezichthouder.
  • Deze verzorgt beschikkingen, keuringen, deskundigenoordelen, auditering en bezwaar & beroep.
  • De toezichthouder is aanspreekpunt voor werknemers, uitkeringsgerechtigden en uitvoerders.
  • Publieke en private uitvoerders worden bij toezicht gelijk behandeld.
  • Eigenrisicodragers Ziektewet bepalen zelf of en wanneer een beschikking wordt afgeven.
  • Eigenrisicodragers WGA hoeven geen eigen ZBO meer op te richten.

Lees ook het position paper!

Benieuwd hoe bovenstaand voorstel uitwerkt voor werkgevers, werknemers, zzp’ers, verzekeraars, toezichthouders en overheid? Lees er alles over in het position paper Een robuust stelsel voor zieke en arbeidsongeschikte werknemers én zzp’ers: noodzaak, kansen & perspectieven, (Acture, 2016). Vrij te downloaden!

beeld: pexels

Waardeer dit blogbericht:
0

Leo Bil is directeur sociale zekerheid bij Acture. Acture is gespecialiseerd in private uitvoering van sociale zekerheid in Nederland en neemt hierin een leidende positie in. Het biedt werkgevers een gratis whitepaper over de gevolgen van de Modernisering Ziektewet.


linkedin hover 32