01
mrt

De Wet DBA, werk aan de winkel voor HR: een stappenplan

Geplaatst door op in Nieuws
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 3301
  • 0 reactie
  • Afdrukken

De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) is onlangs door de Eerste Kamer goedgekeurd. De wet gaat op 1 mei in en vervangt het systeem van VAR-verklaringen die organisaties nu vaak opvragen wanneer ze een zzp’er inhuren. Wat is nu precies de Wet DBA en wat zijn de gevolgen voor organisaties die zzp’ers inhuren? En welke stappen moet je nemen om klaar te zijn voor de wet?

Er komt een overgangsperiode tot 1 mei 2017, waarin maar beperkt gehandhaafd wordt. Toch is het zaak nu al actie te ondernemen. Een mooie aanleiding voor HR om meer grip te krijgen op een groeiend aantal mensen dat wel onderdeel uitmaakt van je ‘human capital’ maar niet op de loonlijst staat

Verdwijnen VAR

Veel opdrachtgevers zullen nu – wanneer ze een zzp’er inhuren – vragen om een Verklaring Arbeidsrelatie,de VAR. Daarmee kan de opdrachtgever ervan uitgaan dat de zzp’er een ondernemer is en de inhurende organisatie geen arbeidsrelatie met die zzp’er heeft. En dus ook geen loonheffing en sociale premies hoeft in te houden. De VAR gaat echter verdwijnen. Vooral omdat schijnzelfstandigheid, het misbruiken van het inzetten van zzp’ers, volgens de Belastingdienst niet tot nauwelijks via de VAR te bestrijden is. Het kabinet wil de verantwoordelijkheid en risico’s rond de inhuur van zelfstandigen meer bij opdrachtgevers leggen.

Modelovereenkomsten; meer verantwoordelijkheid bij opdrachtgevers

In plaats van de VAR komen nu standaard ‘modelovereenkomsten’ (ook wel ‘voorbeeldovereenkomsten’). Dat zijn overeenkomsten waarin duidelijk wordt gemaakt dat de relatie tussen de opdrachtgever en opdrachtnemer zodanig wordt ingericht dat er geen arbeidsrelatie ontstaat. Denk daarbij vooral aan afspraken over termen als ‘gezag’ en ‘persoonlijke arbeid’: dat zijn immers twee van de drie pijlers (naast loon) op basis waarvan er wel of geen arbeidsrelatie is. Wat zijn de afspraken over het geven van instructies, vervanging en het zelfstandig kunnen invullen van de opdracht?

Afspraken over loon, arbeid en gezag

De regels over wanneer er wel of geen dienstbetrekking is (beoordeling van de drie pijlers uit de Wet Loonbelasting: loon, arbeid en gezag) veranderen niet. In een opdrachtnemer-opdrachtgeverrelatie is er heel vaak enige vorm van loon, arbeid en gezag. Dat hoeft geen bezwaar te zijn om te werken met zelfstandigen. Met een modelovereenkomst hebben opdrachtgevers en opdrachtnemers straks meer zekerheid over de manier waarop die drie punten in de praktijk ingevuld mogen worden zonder dat er een arbeidsrelatie ontstaat.

Toetsing standaard overeenkomst

Deze standaard modelovereenkomsten worden vooraf getoetst door de Belastingdienst. Een type overeenkomst kan voor grotere groepen zzp’ers gebruikt worden. Zolang opdrachtgevers en opdrachtnemers in de praktijk werken conform de bepalingen uit de overeenkomst, hebben beide partijen zekerheid dat de relatie niet als een arbeidsrelatie zal worden beoordeeld.

Controle Belastingdienst

De Belastingdienst zal controleren of er inderdaad conform de modelovereenkomst wordt gewerkt. Is dat niet zo, dan kan de Belastingdienst tot de conclusie komen dat er wel een arbeidsrelatie is. De opdrachtgever zal dan een naheffing loonbelasting en sociale premies ontvangen (plus mogelijk een boete). Zo ontstaat alsnog een werkgever-werknemerrelatie en mogelijk heeft de zzp’er (met terugwerkende kracht) geen recht meer op fiscale voorzieningen zoals de zelfstandigenaftrek.

Trage informatievoorziening is knelpunt

Lastig is wel dat er momenteel nog maar een beperkt aantal modelovereenkomsten is. Er zitten er nog vele honderden in de pijplijn van beoordeling van de Belastingdienst. De informatievoorziening vanuit de Belastingdienst is op dit moment ook zeer mager. Dat van een zzp-bouwvakker wordt verwacht dat hij met zijn eigen gereedschap werkt (zo staat dat in de modelovereenkomst voor bouwvakkers) is helder; maar hoe komen dat soort zaken in modelovereenkomsten voor andere beroepsgroepen te staan? Dat is nog niet bekend, noch hoe de belastingdienst denkt dat te gaan controleren. Daardoor is het voor veel organisaties op dit moment nog lastig om te beoordelen of en met welke overeenkomsten ze moeten gaan werken.

Niet verplicht

Let wel: net als bij de VAR zijn ook de modelovereenkomsten niet verplicht! Je kan er als organisatie voor kiezen om met (een deel van) de zzp’ers die je inhuurt een gewone overeenkomst van opdracht af te sluiten, zonder gebruik te maken van een modelovereenkomst. Dat kan zeker wanneer het gaat om bijvoorbeeld een kortlopende (eenmalige) opdracht, als de zelfstandige vooral op zijn eigen kantoor werkt of werkzaamheden doet die niet door mensen in loondienst gedaan worden en bijvoorbeeld een duidelijk (eind)product aflevert.

Zoals gezegd: de Wet gaat per 1 mei 2016 in en kent een overgangsperiode tot 1 mei 2017. In dat jaar zal maar heel beperkt gehandhaafd worden, zodat organisaties en zelfstandigen kunnen wennen aan de nieuwe situatie. Maar let wel: vanaf 1 mei 2016 geldt wel een ‘inspanningsverplichting’ voor organisaties en dan vervalt de zekerheid die de VAR gaf. Dus: tijd om nu al actie te ondernemen.

Stappenplan

De Wet gaan in per 1 mei. De manier waarop branches en de Belastingdienst er mee omgaan blijft zich ongetwijfeld ontwikkelen. Zorg dus dat je als HR op de hoogte bent en blijft.

  1. Weet wie als zzp’er bij uw organisatie werkt. Dat is bij veel organisaties eenvoudiger gezegd dan gedaan.
  2. Beoordeel of en bij welke zzp’ers mogelijk twijfel is omtrent het wel of niet aanwezig zijn van een arbeidsrelatie en of er dus wel of niet met een modelovereenkomst moet worden gewerkt. Classificeer ze in verschillende groepen.
  3. Maak vervolgens een afweging of u met reeds gepubliceerde modelovereenkomsten wilt werken. Een organisatie kan er ook voor kiezen om een eigen overeenkomst voor te leggen aan de Belastingdienst. Wellicht zijn in uw organisatie meer verschillende modelovereenkomsten nodig voor verschillende type opdrachten.
  4. Formuleer opdrachten altijd zo veel mogelijk in project- en eindtermen. Zeker bij zelfstandige professionals is daarin vaak nog een boel winst te behalen, waarmee ook risico’s worden verkleind. Maak er een overeenkomst van opdracht van en geen functieomschrijving. Wees een echte opdrachtgever (dus veel vrijheid omtrent invulling) en u bent geen werkgever.
  5. Ga tijdig in gesprek hierover met de zzp’ers die u momenteel inhuurt. U heeft vaak een gezamenlijk belang om te blijven werken zoals u dat nu ook doet.
  6. Voor groepen zzp’ers waarbij het lastig lijkt om ze als zzp’er te blijven inhuren, zijn er natuurlijk ook alternatieven. Toch in dienst nemen? Zorgen dat ze meer als ondernemer kunnen werken? Inhuren via een bureau? Verken alternatieven en bespreek die vooral ook met de zzp’ers zelf. Zoek naar een win-win.
  7. De controles starten niet eerder dan 1 mei 2017, maar er wordt wel teruggekeken tot 1 mei 2016. Zorg dus dat u tijdig op orde bent en uw contracten met zzp’ers aanvult of aanpast.
  8. Het invoeren van de modelovereenkomsten is een administratief proces. Maar let wel: de controles zullen niet zo zeer op administratief vlak zijn, maar veel meer op de werkvloer. Informeer en instrueer met name het lijnmanagement over de bepalingen die in de gebruikte overeenkomsten staan. Zij werken in de praktijk met de zzp’ers en zij zijn het dan ook die de bepalingen uit de overeenkomst kunnen overtreden, met alle gevolgen van dien!
  9. Huurt u zzp’ers in via een bemiddelingsbureau of broker (payroll) ? Dan zijn zij de opdrachtgever en lopen zij de mogelijke risico’s. Let echter wel op in hoeverre die bureaus bepaalde risico’s op u willen afwentelen.
  10. In dit hele proces komt expertise van HR, legal, inkoop en finance bij elkaar. Zeker bij grotere organisaties vergt dat een multidisciplinaire aanpak. Maar iemand moet de regie nemen. HR zou ik zeggen. Het gaat immers om mensen.

Meer informatie

Meer achtergrondinformatie over de Wet DBA kunt u teruglezen in dit dossier van ZiPconomy, met daarin onder andere een uitvoerige en gratis Whitepaper: “12 punten die elke zelfstandige, opdrachtgever en bemiddelaar moet weten over de Wet DBA”.

Afbeelding: Pixabay

Waardeer dit blogbericht:
0

Hugo-Jan Ruts is initiatiefnemer en 'editor-in-chief' van het platform ZiPconomy. Daarnaast adviseert hij organisaties en bemiddelingsbureaus over ontwikkelingen in de ZiP-economie en geeft hij trainingen en lezingen, over de flexibilisering van organisaties en de arbeidsmarkt, en de consequenties daarvan voor zowel organisaties als interim professionals. 


linkedin hover 32 twitter hover 32