08
mei

Voor 'gewone' politicus even geen plaats in Griekenland

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 1546
  • 0 reactie
  • Afdrukken

De ontmoeting tussen de nieuwe Griekse minister van buitenlandse zaken, Yanis Varoufakis, en de voorzitter van de Eurogroep en tevens onze minister van financiële zaken, Jeroen Dijsselbloem was vooral zo bijzonder omdat ze iets blootlegde over de leugenachtigheid van de politiek. Ik kan natuurlijk niet in de ziel van onze minister kijken, maar zijn lichaamstaal verraadde wrevel en gramstorigheid.

Hij kon dreigen wat hij wilde, maar zijn Griekse collega gaf geen duimbreed toe. Integendeel zelfs, Dijsselbloem en de hele Europese Trojka konden wat Varoufakis betreft naar de maan lopen. Het glimlachje van de Griek stak schril af bij de verbetenheid van de Nederlander. Het gaf hem de air van iemand die zich superieur voelt omdat hij weet dat hij niet alleen de waarheid spreekt, maar ook als het ware in de waarheid staat.

Hier zat iemand met een missie. En iemand met een missie kom je in de hedendaagse politiek niet veel tegen. Onze politici hebben ideetjes en plannetjes genoeg. Ze komen met de ene na de andere hervorming. Ze werken zich helemaal uit de naad, iets wat Dijsselbloem is aan te zien. Maar er is geen overkoepelende gedachte die hun activiteiten bij elkaar houdt. Het hangt, althans in de ogen van de burger, als los zand aan elkaar. Van Merkel, Hollande, Cameron of onze eigen Rutte hoeven we geen boek te verwachten waarin ze hun visie op de politiek uiteenzetten. Van Dijsselbloem ook niet. De arme voorzitter werd niet gesteund door een overkoepelende gedachte. Het enige wat hij te zeggen had was dat de Grieken op de goede weg waren en dat het jammer zou zijn als de nieuwe regering zich op een dwaalweg zou bevinden.

De waarheid die Varoufakis bracht was onthutsend simpel: de Grieken zijn de logica van de buikriem spuugzat. En ze hebben hun hoop nu gevestigd op een professor die in academische kringen bekend staat als een geniale speltheoreticus en econoom. Varoufakis heeft leerstoelen in de hele wereld gehad, heeft tal van prijzen gewonnen en kan een waslijst met publicaties laten zien. In conservatieve kringen wordt hij natuurlijk gezien als een radicale intellectueel die flink tegen de gevestigde orde aanschopt. Zijn waarheid over de onwillige Grieken die niet langer willen bezuinigen, heeft ook een diepere achtergrond. Volgens Varoufakis wordt de hele internationale financiële crisis, waarin het Griekse probleem eigenlijk maar een onbeduidende rol zou moeten spelen, niet rationeel aangepakt. Een dergelijke rationele benadering moet beginnen met het aanpakken van de dominante positie van de Verenigde Staten. Het land vergelijkt hij met de minotaurus, het mythologische monster dat op Kreta voortdurend gevoerd werd met Attische jongelingen om de pais en vree te bewaren. De Verenigde Staten hebben sinds de regeerperiode van Richard Nixon zoveel schulden gemaakt dat de rest van de wereld – Duitsland en China voorop – er voor moet opdraaien. Ze blijven daarom maar geld pompen in het monster. Wat Varoufakis Dijsselbloem en de hele Eurogroep verwijt, is gebrek aan rationaliteit, moed en waarheid. We maken van Griekenland en Portugal een monster, maar laten het echte monster ondertussen zijn gang gaan.

De ontmoeting tussen beide heren was een ontmoeting tussen pragmatisme en morele kracht, tussen administratielogica en geloof in een betere toekomst, tussen leugen en waarheid. Dijsselbloems korzeligheid vindt haar oorsprong in het besef dat hij, vergeleken met zijn gesprekspartner, maar klein en benepen was.

Maar betekent dit allemaal dat de politiek, in navolging van Varoufakis, dringend verrijkt zou moeten worden met intellectuelen als Alain Badiou, Naomi Klein of David Graeber? Dat valt nog te bezien. Er is immers een lange geschiedenis van intellectuelen die mislukken in de politiek. Want met de claim op waarheid en rationaliteit komt ook vaak een roekeloosheid die toch ook niet altijd even fijn is voor de burgers. Dit is precies de reden waarom linkse en rechtse intellectuelen de burgers altijd veracht hebben. Ze leven hun kleine, comfortabele leventjes in verstikkende leugenachtigheid. Het zal de Europese burger om het even zijn dat er een monster aan de andere kant van de oceaan zit als het hem of haar zelf goed gaat. Dat is ook het probleem van Varoufakis. Hij wordt alleen maar zo populair omdat de Griekse burgers even geen klein en comfortabel leven hebben. Als dat allemaal achter de rug is, kan de Griekse minister weer terug naar de academische ivoren toren en zijn ze best blij met types als Dijsselbloem.

Deze column werd op 9  februari 2015 op fd.nl gepubliceerd.

Meer weten over het prikkelend gedachtendgoed van René ten Bos?  Kom dan naar Toekomst van Werk op 11 juni, een event in het Eye Amsterdam over de gevolgen van maatschappelijke, economische en technologische veranderingen op het werk en leven van mensen (georganiseerd door deNijsHeijen Academy, HRcommunity en ZiPconomy).

Waardeer dit blogbericht:
0

René ten Bos is hoogleraar filosofie aan de faculteit der managementwetenschappen van de Radboud Universiteit.