08
apr

Van kandidaat naar partner: over nieuw assessment

Geplaatst door op in Opinie
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 1954
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Een assessment is een middel om gedrag en vaardigheden in te schatten en zo toekomstig succes in een functie te voorspellen. Het verschil met bijvoorbeeld het inzetten van een enkele test of een interview, is het gebruik van meer verschillende technieken, waaronder praktijksimulaties. Dat wil zeggen dat er op meerdere momenten en manieren wordt gekeken hoe iemand functioneert, gerelateerd aan een bepaald functieprofiel of een competentieset.

Dit artikel is geschreven door Govert van Sandwijk en Maartje van Boekholt, Time to Grow.

Het voordeel is een grote mate van objectiviteit en dat de voorspellende waarde voor succes in een bepaalde functie toeneemt. Verondersteld wordt dat wat iemand over een set van oefeningen en gesprekken concreet laat zien (gedrag) iets zegt over wat je mag verwachten in de toekomst in een specifieke functie en aangaande specifieke competenties.

Tijdens een assessment wordt dan ook gekeken naar het daadwerkelijke gedrag of de acties die je als deelnemer onderneemt gedurende de specifieke oefeningen en gesprekken. Dit geeft de assessor informatie over gedrag en handelen. Op basis hiervan wordt een inschatting gemaakt van gedrag in toekomstige situaties (bijvoorbeeld in een andere baan, in je huidige functie, etc.). Dit is het klassieke fundament: gedrag als voorspeller van toekomstig gedrag.

Handelings-DNA als voorspeller van toekomstig gedrag

We gaan er vanuit dat menselijk handelen altijd doelgericht is. Geconfronteerd met dagelijkse gebeurtenissen of met uitzonderlijke omstandigheden 'bepalen' we wat we willen bereiken. Dit is een mentaal proces (het kiezen van een handelingsdoel- en strategie op basis van opvattingen, ervaringen, waarden & normen, etc.) dat zichtbaar wordt door de daaruit voortvloeiende acties en gedrag. Veelal vindt dit Handelings-DNA als voorspeller van toekomstig gedrag mentale proces 'onbewust' plaats. Immers, lang niet bij elke beslissing of handeling in ons leven zijn we ons heel bewust van waarom we het zo doen en niet op een andere manier.

'Effectief onhandig, of per ongeluk handig?' Echter, omdat gedrag een gevolg is van een (vaak onbewust) mentaal proces dient hier in onze ogen ook aandacht aan te worden besteed. Dit geeft informatie over 'wat maakt dat' de deelnemer een bepaalde optie kiest of zich op een bepaalde wijze gedraagt. Daarmee zegt het ook iets over iemands ontwikkelbaarheid. Het maakt voor een goede inschatting namelijk uit of je iets 'per ongeluk handig aanpakt' of 'met de adequate opvattingen, ervaringen en waarden en normen toevallig minder effectief in de praktijk bracht'. In het laatste geval betekent dat dat de deelnemer gemakkelijker effectief gedrag kan ontwikkelen omdat de 'start' hiervoor al aanwezig is.

Dit gegeven – dat het mentale proces achter de actie of het gedrag van invloed is op het gedrag en de ontwikkelbaarheid hiervan – bekrachtigt onze claim dat naast aandacht voor het daadwerkelijk handelen ook aandacht besteed dient te worden aan het mentale proces daaraan voorafgaand. Dit is een uitbreiding op het klassieke fundament. In deze kijk vormt gedrag en het achterliggende mentale proces de voorspeller van toekomstig gedrag en leervermogen; dit uitgangspunt noemen wij 'handelings-DNA' (zie ook kader).

Werkwijze tijdens assessments

Er van uitgaan dat het mentale proces zeker zo belangrijk is als het getoonde gedrag maakt dat tijdens een assessment hier aandacht aan besteedt dient te worden. Niet alle bestaande simulatie en assessmentoefeningen hoeven te worden vervangen. Zij hebben hun kwaliteit bewezen. De manier waarop zij worden ingezet daarentegen kan en moet wezenlijk anders.

Hoe? Door voorafgaand aan elke praktijksimulatie de deelnemer te vragen naar doelen, aanpak en scenario's. Daar waar iemand zich niet bewust is, kan door middel van gerichte vragen het impliciete expliciet gemaakt worden voor deelnemers. Natuurlijk moet niet voorbij gegaan worden aan het daadwerkelijk observeren van gedrag en het resultaat/effect. Na afloop van een oefening kan vervolgens in kaart gebracht worden wat de deelnemer zelf heeft waargenomen, wat gedaan is en wat er is bereikt.

Om ook hierin het (onbewuste) mentale proces expliciet te maken kan worden teruggekeken naar vooraf besproken doelen, aanpak en scenario's in vergelijking tot getoond gedrag. Dit maakt deelnemers bewust van hun – vaak onbewuste – mentale proces en geeft gelegenheid voor deelnemers om alternatieven te beschouwen. Dit geeft zowel inzicht in zelfreflectie als in lerend vermogen.

Handelings-DNA

Om aan te geven dat het uitgangspunt van het nieuwe fundament niet alleen het gedrag is, maar ook datgene dat hieraan, bewust of onbewust, voorafgaat gaan wij bij Assessment- en Developmentcenters uit van 'handelings-DNA' als voorspeller van toekomstig gedrag en leervermogen. Onder handelings-DNA verstaan wij het totaal van: wat iemand laat zien (zijn gedrag/ handelen) en de basis die hier aan voorafgaat; het mentale proces. Kortom het handelen én de grondslag van zijn handelen noemen wij handelings-DNA.

handelings dna

Zelfbeschikking en zelfinzicht als bijkomend voordeel van de assessmentaanpak

Bovenbeschreven aanpak vraagt erom deelnemers te benaderen als actieve partners en niet als onderzoeksobject. Er is aandacht voor de manier waarop tegen de situaties aangekeken wordt en er wordt gelegenheid geboden om acties en beslissingen toe te lichten. Dit geeft over het algemeen ook een gevoel van ruimte en 'zelfbeschikking' in een situatie die voor de meeste mensen toch spannend is.

Deelnemers krijgen met deze aanpak de ruimte om zichzelf toe te lichten. Buiten dat deze werkwijze natuurlijk het doel dient inzicht te krijgen in het 'mentale proces' achter het gedrag, krijgt de deelnemer direct inzicht in zijn gedrag en de effecten daarvan. Dit is ons inziens ook één van de belangrijkste toevoegingen van deze werkwijze. Niet alleen de rapportage wordt door de deelnemers gezien als output maar ook de dag van het assessment krijgt voor de deelnemer een wezenlijke betekenis. Bovendien is de rapportage zeer herkenbaar en er wordt stevige aanzet gemaakt tot ontwikkeling. Van onbewust naar bewust.

Implicaties en overwegingen voor assessmentafname

Het gebruik van bovenbeschreven fundament tijdens assessments centers betekent dat er een verandering plaatsvindt op een aantal vlakken: zoals tijd, competentie en ervaring van de assessor en de relatie deelnemer en assessor.

Wil je dit fundament op gedegen wijze in de praktijk brengen dan vraagt dat meer van de assessor in termen van ervaring en competentie maar ook als het gaat om diens tijd en aandacht voor een deelnemer.

  • Immers, men kan niet meer alleen volstaan met het overhandigen van een test of oefening door een testleider of testassistent wanneer er van wordt uit- gegaan dat het mentale proces voorafgaand aan het daadwerkelijk handelen (het maken van de test, het volbrengen van een taak, het doen van een simulatieoefening) essentieel inzicht verschaft voor de uitkomst van een assessment. Dit betekent dat er meer druk komt te liggen op de aanwezigheid van een assessor zowel voorafgaand aan oefeningen als achteraf.
  • Ook vraagt het op competentievlak meer van de assessor, namelijk het in staat zijn tot het stellen van die vragen die inzicht geven in het vaak ook voor de deelnemer onbewuste achterliggende proces. Ook bekendheid met persoonlijkheidsaspecten die hierin een rol kunnen spelen is essentieel.
  • Gerichte ervaring en een stevige theoretische (en psychologische) achtergrond is ons inziens dan ook van belang.
  • Tot slot verandert met dit uitgangspunt en deze aanpak het karakter van de relatie tussen deelnemer en assessor. Doordat er veel contact is en dieper wordt ingegaan op drijfveren, motivatie, waarden en normen wordt er bewust afstand gedaan van (een bepaalde mate van) professionele afstand. In onze optiek laat de relatie die op grond hiervan ontstaat zich vervolgens het beste omschrijven als 'professionale nabijheid'. (zie ook kader).

Conclusie

Door niet sec 'gedrag als voorspeller van toekomstig gedrag' als uitgangspunt te nemen bij assessments, maar een breder aspect als fundament te zien, namelijk 'handelings-DNA' (gedrag en achterliggend mentaal proces), kan de voorspelbaarheid (lees effectiviteit) en de beleving (lees klant- en deelnemerstevredenheid) van assessments worden vergroot. De mogelijkheid om met recht een uitspraak te doen over iemands ontwikkelbaarheid en leervermogen neemt enorm toe. Deze benadering is niet per se nieuw, maar wordt maar weinig daadwerkelijk in de praktijk gebracht. Er wordt wel geschreven over 'meer aandacht' en 'minder klinische benadering van assessments', maar in welke mate wordt er werkelijk het contact gezocht en is er oprechte nieuwsgierigheid naar de drijfveren achter gedrag?
In een economisch klimaat waarin met het bestaande 'human capital' vaak meer werk verzet dient te worden en bovendien mensen niet meer beschouwd worden als resource maar als partner, is het realiseren van iemands volle potentieel cruciaal. Inzicht in iemands ontwikkelbaarheid en leervermogen is daarom van groot belang en helpt bij het nemen van beslissingen op vlak van groei en ontwikkeling van medewerkers en organisatie.

Dat bovenbeschreven aanpak nadrukkelijk meer en andere dingen vraagt van de assessor en de tijd en aandacht voor een deelnemer, is een overweging dat ieder bureau en iedere assessor voor zichzelf dient af te wegen. Is er tijd en geld beschikbaar om op een dergelijke wijze assessments af te nemen? Heb ik voldoende competente assessoren die in staat zijn deze toevoeging op de klassieke methode in de praktijk te brengen? En misschien nog wel belangrijker: willen mijn opdrachtgevers iets meer betalen voor een dergelijke aanpak?
Wat zeker is dat zowel in economisch opzicht en in relationeel opzicht waarde wordt toegevoegd. Meer plezier, meer inzicht, meer respect, meer waarde

Professionele nabijheid
Professionele nabijheid is de term die wij gebruiken om het karakter van de relatie tussen deelnemer en assessor te omschrijven wanneer wordt uitgegaan van het fundament: handelings-DNA is de beste voorspeller van toekomstig gedrag en leervermogen.
Professionele nabijheid gaat uit van de randvoorwaarde dat deelnemer en assessor tijdens het assessment vanuit gelijkwaardigheid samenwerken. Alleen op deze wijze ontstaat een situatie waarin deelnemers zichzelf zodanig laten zien dat zowel opdrachtgever als deelnemer hiermee gediend zijn. Dit geeft de mogelijkheid om, uitgegaan van de juiste ervaring en benodigde competentie, verder te gaan dan alleen het observeren van gedrag maar ook te onderzoeken wat hieraan voorafgaat in termen van opvattingen, ervaringen, waarden & normen. De kern waarom het draait tijdens deze manier van assessments begeleiden wordt gevormd door echtheid en kwetsbaarheid als kracht.

Waardeer dit blogbericht:
0

Govert van Sandwijk is managing partner van Time To Grow en partner van Time To Change. Zijn adviespraktijk spitst zich toe op het begeleiden van nationale en internationale organisaties in ontwikkel – en transformatieprocessen. „Ik geloof erin dat de problemen waar organisaties mee kampen alleen fundamenteel kunnen worden opgelost als dit in samenhang en onderlinge verbinding gebeurt. Dus de blik gericht op 't geheel in zijn context en niet enkel op de losse onderdelen."

Reacties