29
mei

Werk & Stress in de Participatiesamenleving

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2275
  • 0 reactie
  • Afdrukken

'Participatiesamenleving' is niet voor niets uitgeroepen tot hèt woord van het jaar 2013. Werken en meedoen bevredigt onze psychosociale behoeften in de maatschappij: het is belangrijk voor zingeving, identiteit en sociale rol. Werk biedt sociale contacten en geeft structuur (Wilkinson et al, 2003 | Echtelt, 2010). Werken bevordert daarmee de gezondheid, dat heeft veel onderzoek ons wel duidelijk gemaakt (Tazelaar, 2004).

Daarentegen is het nog steeds zo dat slechte arbeidsomstandigheden schadelijk zijn voor de gezondheid. Waar vroeger de arbeidsomstandigheden vooral fysiek belastend waren, is er nu vooral psychosociale belasting: slechts 10 tot 20 procent van de werknemers in Nederland rapporteert nog lichamelijke belasting zoals trillingen en veel kracht zetten, terwijl bijna 40 procent een hoge werkdruk aangeeft (RIVM (samenst.), 2014). Ook arbeidsconflicten, agressie en gebrek aan regelmogelijkheden komen veel voor. Psychosociale belasting kan leiden tot stress en uiteindelijk zelfs burn-out, depressieve klachten of hart- en vaatziekten. Dit zien we ook terug in de verzuim- en arbeidsongeschiktheidscijfers: in de laatste 10 jaar zijn verzuim en arbeidsongeschiktheid door psychische klachten toegenomen ten opzichte van bewegingsapparaat-klachten. Eind juni 2013 was in bijna de helft van de gevallen een psychische stoornis de oorzaak van de arbeidsongeschiktheid (CBS, 2013).

In de 21ste eeuw komen ook nieuwe psychosociale risico's op (Anema, 2009). Door de globaliserende wereldeconomie wordt de arbeidsmarkt in toenemende mate geflexibiliseerd. Er is een verschuiving op de arbeidsmarkt in Nederland en de EU zichtbaar van vast werk naar tijdelijke dienstverbanden, parttime en flexwerk zoals uitzend- & oproepwerk en zelfstandigen-zonder-personeel(ZZP). Er zijn zelfs economen die zeggen dat de vaste baan gaat verdwijnen. Nederland loopt voorop in Europa met ruim 20% van dit soort banen (Houwing, 2010). Flexibilisering heeft in Nederland en de westerse wereld geleid tot een toename in baanonzekerheid en verlies van banen. Dit is goed zichtbaar geworden tijdens de economische crisis. De uitzendkrachten, tijdelijke contractanten en ZZP-ers raken als eerste hun werk kwijt. De werkloosheidscijfers zijn nog nooit zo hoog geweest.

Onderzoek toont aan dat baanonzekerheid en werkeloosheid leidt tot meer langdurige gezondheidsklachten van werknemers en hun gezinnen (Ferrie et al, 2001). Vooral psychische klachten, zoals angststoornissen en depressie, komen tot 2-3 keer zo vaak voor bij werkelozen en werknemers met onzekere banen. Daarbij is het opvallend dat de dreiging van baanverlies minstens zo slecht voor de psychische gezondheid is als werkeloosheid zelf. Met de toename van flexibele arbeidsconstructies in Nederland is daarmee het risico op gezondheidsproblemen aanzienlijk vergroot. Ook dit zien we terug in onze UWV-statistieken. Zieke werkelozen en flexwerkers (zogenaamde 'vangnetters') doen vaker een beroep op de WIA. Het risico voor zieke vangnetters om arbeidsongeschikt te raken is veel hoger dan werknemers met een baan: ca. 40 procent van de WIA-toekenningen, dit is veel meer dan je zou verwachten gezien hun aandeel in de beroepsbevolking (UWV (samenst.), 2009).

In het licht van deze nieuwe uitdagingen van de veranderende arbeidsmarkt zet de divisie Sociaal medische Zaken van UWV zich in om via professionele oordeelsvorming mensen met een beperking zoveel mogelijk te laten participeren naar vermogen. De wetenschappelijke onderbouwing van de verzekeringsgeneeskunde en arbeidskunde bevorderen we via de kenniscentra KCVG en AKC en sinds 2010 is de UWV-leerstoel 'Academisering van de verzekeringsgeneeskunde' gevestigd. Uiteraard vindt er gezien bovengeschetste ontwikkelingen veel onderzoek plaats op het gebied van psychische klachten en (werk)stress, met als doel onze dienstverlening voor deze kwetsbare groep mensen te verbeteren.

Het Werkstressalfabet - Dit is het voorwoord van het nieuwe boek ‘Het Werkstressalfabet’ van de hand van Bruno Bruins, voorzitter Raad van Bestuur UWV. Het Werkstressalfabet is geschreven door Richard van der Lee, Pieter Taffijn, Frederike Mewe, Peter Dona en Susan Wanders en wordt uitgegeven door Koninklijke van Gorcum. Lees meer over het boek en de schrijvers op de site van De Alfabetboeken of bestel gelijk het boek door hier te klikken.

Dit voorwoord is deels geïnspireerd door/gebaseerd op de oratie van JR (Han) Anema t.b.v. UWV leerstoel in 2010.

Waardeer dit blogbericht: