21
jan

Apenrots beklimmen voor vrouwen met ambitie

Geplaatst door op in Artikelen
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 4671
  • 0 reactie
  • Afdrukken

Er verandert veel als je de stap van operationeel/middenmanagementniveau naar de top maakt. Er gelden andere regels. Opeens ben je je bewust dat je vrouw bent, terwijl je daar tot nu toe misschien niet zo mee bezig was. Hard werken en slim zijn is niet meer genoeg. Er worden spelletjes gespeeld. Politiek bestuurlijke sensitiviteit is opeens een competentie van belang. Je wordt geacht je aan de regels van het spel te houden. Maar welke regels zijn dat dan?

Hoe blijf je authentiek en trouw aan je eigen waarden en laat je je toch niet ondersneeuwen aan de top? Tot hoever ga je mee met soms heftig strategisch (ratten) gedrag? En is de weg naar de top hetzelfde voor mannen als voor vrouwen? In dit blog doe ik drie geheimen van de apenrots uit de doeken, speciaal voor dames met ambitie én voor manlijke collega's die ook graag meer vrouwen aan de top zien.

1. Pak de juiste statushouding – use your body

Geen mens is los verkrijgbaar. Onze invloed en positie op de apenrots wordt bepaald in interactie met anderen. Waar biologen spreken over "survival of the fittest", hebben antropologen het over "ranking", oftewel rangschikken. Al in de eerste twee seconden bij een nieuwe ontmoeting of in een overleg ranken we. Dat doen we niet met ons verstand, maar met dat oeroude stukje instinctieve apenbrein. We bepalen al als we iemand een hand geven: 'oh jee, die gaat volledig over mij heen', 'leuk iemand om mee samen te werken' of 'die kan ik wel aan'. Subtiele signalen geven ons informatie over de positie ten opzichte van elkaar. Wie een héél subtiel hoofdknikje maakt, buigt voor de ander en rankt lager. Veel spelen met je haren als vrouw verlaagt je statuspositie (wel leuk voor in de disco). Als je klein bent, kijk dan liever nét over iemand heen dan recht in de ogen; het verhoogt je statuspositie. De klap op je schouder van je manlijke collega lijkt wellicht aardig, maar is eigenlijk een signaal voor de omstanders dat jij tot zijn clan behoort. Oeroude informatie waar onze hersenen op reageren, of we dat nu willen of niet.

Dat het non-verbale deel van communicatie minstens even belangrijk is als de inhoud van je woorden, is inmiddels gesneden koek. Maar die wetenschap gaat allemaal over het communicatieve effect, in interactie met een ander. Amy Cuddy is sociaal psychologe aan Harvard. Zij doet onderzoek naar hoe mensen elkaar beoordelen. In haar onderzoek deed ze een spectaculaire ontdekking.

Onze lichaamstaal beïnvloedt niet alleen de communicatie met een ander, maar ook onze eigen gemoedstoestand en gevoel. Dat is zelfs meetbaar in onze bloedwaarden en hormoonspiegels. Ze liet proefpersonen gedurende een paar minuten een hoge statuspositie aannemen (veel ruimte innemen, zelfverzekerd staan, oogcontact) of juist een lage statuspositie (klein maken, wegkijken, verbergen). Het resultaat was verbluffend! De mensen met een "high power pose" bleken meer testosteron in hun bloed te hebben (maakt ons helderder, aanvallender, meer dominant) en minder cortisol (ons stresshormoon, dat maakt dat we minder goeie beslissingen kunnen nemen omdat we alles inzetten op bijvoorbeeld vluchten). Andersom hadden de mensen met een "low power pose" een lager testosteron gehalte en meer cortisol in hun bloed.

Wij ranken subtiel. In Aziatische landen wordt door middel van de buiging (Japan) of de wai expliciet gemaakt hoe de statusverhoudingen liggen.

Het veranderen van lichaamshouding heeft dus niet alleen effect op communicatie met de ander, maar het is mogelijk om door een interventie van buitenaf (iets andere houding aannemen) je gevoel en mate van zelfverzekerdheid op te krikken. Dus: use your body om de apenrots te beklimmen, dames.

2. Minder podium, meer wandelgangen

Woedend ben je. Omdat je met een uitstekend uitgewerkte visie naar een MT-vergadering komt. De eindverantwoordelijk directeur waar je nu dicht tegenaan werkt vond het een fantastische nota in het voorgesprek. Tot die dinsdagmorgen... Je merkt dat er weinig steun is voor je plan en je directeur en die aardige MT-collega draaien als een blad aan de boom om en je krijgt geen poot aan de grond. Woedend ben je. Hoe heeft dit zo kunnen lopen? In de dagen daarna hoor je van een andere collega dat er een deal is gesloten. Een andere afdeling in het bedrijf was nog niet toe aan de grote stap die je wilde zetten en er is in de wandelgangen afgesproken wat te vertragen zodat niemand gezichtsverlies zou lijden. Nee... behalve jij dan. Je baalt en besluit voortaan minder naïef te zijn. Maar dat betekent dat ook jij je in de spelonken moet begeven. Op je beoordelingsgesprek of bij de koffie hoor je dat je je politieke sensitiviteit moet vergroten. Een mooie term voor meedoen met het spel in de spelonken. Hard werken en slim zijn is gewoon niet meer genoeg. Wil je dit eigenlijk wel?

Een theaterzaal heeft een podium, coulissen en wandelgangen. Een groot verschil tussen mannen en vrouwen aan de top van de organisatie is de plek waar ze denken dat er besluitvorming plaats vindt. Vrouwen richten zich meer op het podium. Zij denken (en vinden vaak ook) dat besluitvorming plaatsvindt op de vooraf afgesproken tijd en plaats; op het podium van de vergadertafel. Als we afspreken om op dinsdagochtend 9 uur over de nieuwe visie te spreken, dan heeft menige vrouwelijke directeur zich daar uitstekend op voorbereid, stukken gelezen, presentatie in de zak, mening in het weekend gevormd. Je mannelijke collega's hebben de stukken maar half gelezen en hebben zich heel anders voorbereid. Jeroen en Klaas hebben afgelopen week met elkaar geluncht om hun kijk op de toekomst af te stemmen. Diederik is bij de voorzitter van het overleg binnengelopen om te vragen om wat extra tijd voor zijn presentatie, omdat hij de visie wil koppelen aan de terugkoppeling van zijn congres. Jan-Jaap heeft beloofd Diederik te steunen omdat hij dat vorige maand bij hem heeft gedaan in de budgetbespreking.

Vrouwen besluiten op het podium, mannen in de wandelgangen en coulissen (en geven er op het podium nog een formele klap op). Vrouwen lezen stukken, mannen lobbyen voor hun standpunt. Vrouwen leggen relaties en maken vriendinnen, mannen vormen coalities en bondgenootschappen. Vrouwen werken hard, mannen pakken kansen die zich voordoen. Vrouwen zoeken mentoren om bij op adem te komen, mannen zoeken sponsoren die deuren voor hen openen. Stereotype? Tuurlijk. Ik weet ook wel dat niet álle mannen en niet álle vrouwen zo zijn. Maar toch. Als je als vrouw de apenrots wilt beklimmen, neem dan eens je eigen overtuigingen over het spel áchter het podium onder de loep. Ben je bereid de wandelgangen in te gaan en je wat vaker in de coulissen te begeven?

3. Wees een matriarch

De weg naar de top vertoont voor mannen een gelijkmatiger patroon dan voor vrouwen. Vrouwelijke stijgers hebben een zogenaamde loopbaanknik. Als jonge vrouw in een organisatie ben je succesvol omdat je hard werkt, resultaten haalt, slim bent. Naarmate je doorstroomt in de organisatiehiërarchie komen daar politiek bestuurlijke sensitiviteit en omgevingsbewustzijn als competenties bij. Misschien heb je je loopbaan tijdelijk op een lager pitje gezet om moeder te worden, misschien ook niet. En dan komt de keuze voor de stap naar strategisch niveau. Meestal rond je 45e. Daar aanbeland merk je dat slim zijn en hard werken niet meer genoeg is. Ten eerste kán je op je vijftigste nu eenmaal niet meer die nachten doorwerken, waar je dat vroeger zo makkelijk deed. En het wordt ook niet meer geaccepteerd als je nog steeds de rol van dat hippe, slimme, bijdehante meisje pakt.

Vrouwen die succes hebben na hun 45e hebben een belangrijke transformatie ondergaan. Ze voegen matriarchale kwaliteiten toe aan hun leiderschap. Vergelijk het met de rol van vrouwelijk stamhoofd in matriarchale tribale samenlevingen. Senioriteit. De wijsheid om te weten wanneer je intervenieert en wanneer je even wacht tot de reuring over is. Vrouwelijke kracht en moederlijkheid inzetten als de mannen om je heen vechtend over elkaar heen rollen. Keihard onderhandelen, maar zacht zijn op de persoon. En voor jezelf. Relativering. Aandacht voor fysieke gezondheid van jezelf en mensen om je heen. Stamoudste zijn. Durven voelen wat nodig is, in plaats van het cognitief te beredeneren.

Of mannen dat dan niet moeten? Tuurlijk, maar bij vrouwen komt de loopbaanknik vaak plotseling. Na een periode waarin je afvraagt of het nog wel leuk is aan de top. Soms na een dip in gezondheid of energie, die ook gewoon samenhangt met hormonale veranderingen. Groeipijn. Op weg naar iets moois. Geniet van je grijze haren en gebruik je wijsheid. Wees een matriarch.

Op 23 januari van 12.15 uur tot 12.45 geeft Danielle Braun een gratis webbinar over dit thema. Lunchlezing vanachter je eigen laptop. Aanmelden via freelunch.nl

Waardeer dit blogbericht:

Danielle Braun is corporate antropoloog en expert op het gebied van organisatiecultuur en leiderschap. Haar motto: "een mens is niet los verkrijgbaar". We functioneren binnen de cultuur en dynamiek van de groep of organisatie. Wil je beter leiden, veranderen, functioneren, dan zal je de grammatica van de organisatiecultuur tot in haar genen moeten doorgronden. Danielle Braun laat je door het oog van de antropoloog zien hoe je dat doet.


Danielle is gepromoveerd op een onderzoek naar organisatiecultuur bij de politie, werkte in diverse strategische directiefuncties en bij een groot consultancybureau. Helpt nu organisaties en leiders het beste uit zichzelf te halen. Dat doet ze in de rol van spreker, trainer, executive coach, begeleider van MT's. Daarnaast is Danielle Co-founder van de Academie voor Organisatiecultuur. Uit liefde voor het vak richtten Danielle Braun en Jitske Kramer samen de AvO op. Een platform voor Corporate Antropologie in Nederland. Met leergangen, boeken, blogs, workshops, key-note lezingen brengen zij de kennis van organisatiecultuur(verandering) in Nederland op een hoger level. 

Reacties